Άρθρο του μοναχού Παταπίου Καυσοκαλυβίτου που δημοσιευθηκε στην εφημερίδα ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΑΛΗΘΕΙΑ την Τετάρτη 6 Μαίου 2026.
Άρθρο του μοναχού Παταπίου Καυσοκαλυβίτου που δημοσιευθηκε στην εφημερίδα ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΑΛΗΘΕΙΑ την Τετάρτη 6 Μαίου 2026.
Στό Περιβόλι τῆς Παναγίας ἑορτάστηκε πανηγυρικά τίς μέρες αὐτές ἡ μνήμῃ τῆς Κοιμήσεως τοῦ ὁσίου καί θεοφόρου πατρός ἡμῶν Ἀκακίου τοῦ Καυσοκαλυβίτου. Ὁ ὅσιος Ἀκάκιος ὁ Καυσοκαλυβίτης (1630-1730) εἶναι ἕνας ἀπό τούς ὁσίους πού ἐβλάστησαν στό φυτώριο τῶν ἁγίων ἀνδρῶν, τό παγκράτιο τῆς ἀσκήσεως, τήν πατρίδα τῶν μοναζόντων, τήν παλαίστρα ὑπερφυῶν ἀσκήσεων καί τό ὁρμητήριο πνευματικῶν ἀναβάσεων, τό Ἅγιον Ὄρος. Ὁ ὅσιος Ἀκάκιος ἔχει κυρίαρχη θέση στό ἁγιορείτικο ἁγιολόγιο, ὄχι μόνο λόγω τῆς ἄκρας ἀσκήσεως καί τῶν πολλαπλῶν χαρισμάτων του ἤ ἐπειδή εἶναι ἱδρυτής τῆς δεύτερης κατά τάξιν σκήτης τοῦ Ἁγίου Ὄρους. Ἡ διακονία του στήν Ἐκκλησία ὡς «ἀλείπτου» θεωρεῖται ἀπό ὅλους τούς μελετητές, ἐξίσου σημαντική καί δυναμογόνος. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό, ὅτι ὁ ὅσιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, στό ἔργο του Νέον Μαρτυρολόγιον, ἔχει συμπεριλάβει καί τόν Βίο τοῦ ὁσίου Ἀκακίου, ἄν καί αὐτός δέν εἶχε μαρτυρικό τέλος, "...διά τήν ὑπεράνθρωπον πολιτείαν του καί τούς τρεῖς Ὁσιομάρτυρας ὁποῦ ἔκαμε", ἀναφερόμενος στούς ὁσιομάρτυρες Ρωμανό, Νικόδημο καί Παχώμιο.
Ἡ μνήμη του ἑορτάζεται πανορθοδόξως στίς 12 Ἀπριλίου, ἡμερομηνία τῆς ὁσιακῆς του κοιμήσεώς του.
Στήν ἀσκητική ὅμως παλαίστρα του, τό ἱερό Σπήλαιο καί τήν ὁμώνυμη Καλύβη του στή Σκήτη Ἁγίας Τριάδος τῶν Καυσοκαλυβίων, ὁ ὅσιος Ἀκάκιος τιμᾶται τήν Κυριακή τῶν Μυροφόρων, μέ ὁλονύκτιο Πανηγυρική Ἀγρυπνία.
Ἔτσι καί ἐφέτος, κατά τήν παρελθοῦσα Κυριακή τῶν Μυροφόρων, 26 Ἀπριλίου 2026, ἡ Ἱερά Καλύβη τοῦ Ἁγίου Ἀκακίου πανηγύρισε τή μνήμῃ τοῦ ὁσίου Ἀκακίου τοῦ Καυσοκαλυβίτου. Τῆς Πανηγύρεως, κατόπιν προσκλήσεως τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Μεγίστης Λαύρας τῇ εὐλογίᾳ τοῦ παναγιωτάτου οἰκουμενικοῦ πατριάρχου κου Βαρθολομαίου, προεξῆρχε ὁ θεοφιλέστατος Επίσκοπος Νοβόμπρντο κ. Ἱλαρίων, βοηθός Ἐπίσκοπος τοῦ μακαριωτάτου Πατριάρχου Σερβίας κου Πορφυρίου.
Οἱ ἐκδηλώσεις τῆς Πανηγύρεως ξεκίνησαν τό Σάββατο τό πρωΐ 25 Ἀπριλίου, μέ την προεόρτια Θεία Λειτουργία στό ἀνακαινισμένο ἱερό παρεκκλήσι τοῦ Ἁγίου Μαξίμου τοῦ Καυσοκαλύβη, πού βρίσκεται πλησίον τῆς πανηγυρίζουσας ἱερᾶς Καλύβης. Τό μεσημέρι τῆς ἴδιας ἡμέρας ἔγινε ὑποδοχή στήν πανηγυρίζουσα ἱερά Καλύβη Ἁγίου Ἀκακίου τοῦ θεοφιλεαστάτου ἐπισκόπου κου Ἱλαρίωνος. Τόν ἐπίσημο προσκεκλημένο συνόδευε πολυμελής χορεία Ἁγιορειτῶν πατέρων ἀπό ἱερές Μονές καί Σκῆτες, καθώς καί ἱερέων, μοναχῶν καί λαϊκῶν ἀδελφῶν ἀπό διάφορες περιοχές τῆς πατρίδας μας ἀλλά καί ἀπό τή Ρουμανία, τή Σερβία καί τό Μαυροβούνιο.
Ἀπό τίς δύο τελευταῖες μάλιστα ὀρθόδοξες χώρες, μέ τίς ὁποῖες τό Ἅγιον Ὄρος συνδέεται ἀπό αἰῶνες, παρευρέθηκαν πολλοί λαϊκοί προσκυνητές καί κληρικοί ἀλλά καί μοναχοί ἀπό τήν ἱερά Μονή Άγίου Νικολάου Vranjina μετά τοῦ ἡγουμένου τους ἀρχιμανδρίτου Ίωακείμ.
Ἰδιαίτερη ἦταν ἡ παρουσία Χιλανδαρινῶν μοναχῶν, οἱ ὁποῖοι διακόνησαν με περισσή εὐλάβεια κατά τήν ἱερά ἀγρυπνία τῆς Πανηγύρεως. Εἶχε προηγηθεῖ νωρίτερα τό προσκύνημα στό σεπτό Κυριακό τῆς Ἁγίας Τριάδος ὅπου ὁ Δικαῖος τῆς Σκήτης π. Δαβίδ ὑποδέχθηκε τόν Θεοφιλέστατο καί τήν συνοδεία του.
Στή συνέχεια πραγματοποιήθηκε ἡ λαμπρή ὑποδοχή στήν πανηγυρίζουσα ἱερά Καλύβη Ἁγίου Ἀκακίου ἀπό τόν Γέροντα αὐτῆς ὁσιολογιώτατο μοναχό Πατάπιο καί τήν συνοδεία του ἀλλά καί τούς παρευρισκομένους πανηγυριστές καί διακονητές, πατέρες καί λαϊκούς ἀδελφούς. Σύσσωμη ἡ χορεία τῶν πανηγυριστῶν, μαζί μέ τόν Θεοφιλέστατο, κατῆλθαν καί προσκύνησαν στό Σπήλαιο τοῦ Ἁγίου Ἀκακίου, ὅπου ἀσκεῖτο ἐπί πενῆντα χρόνια ὁ ἑορταζόμενος Ὅσιος. Ἀκολούθησε ἡ ὑποδοχή τῆς ἐφέστιας ἱερᾶς εἰκόνος τοῦ ἁγίου Ἀκακίου, ἔργο τοῦ ἐργαστηρίου τῆς πανηγυρίζουσας ἱερᾶς Καλύβης, ἀπό τόν χῶρο πού φυλάσσεται, σέ ἀνθοστόλιστο προσκυνητάρι τοῦ παρεκκλησίου τῆς Καλύβης.
Κατά τό ἑσπέρας τοῦ Σαββάτου ἐτελέσθη ἡ Ἀκολουθία τοῦ Ἁγιασμοῦ ἐπί τῆς ἀρχαίας στέρνας τοῦ ἁγίου Ἀκακίου, ὅπου κατά θαυμαστό τρόπο ὑπάρχει ἀκόμη καί σήμερα, 300 χρόνια μετά, βρόχινο νερό, εὔγευστο καί διαυγέστατο ἀπό τήν προσευχή τοῦ ἁγίου Ἀκακίου. Ἀπό τό νερό αὐτό, γνωστό καί ὡς «πρῶτο Ἁγίασμα», ἐγεύθησαν ἅπαντες οἱ συμμετέχοντες, κάτι πού συμβαίνει ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ, μόνο κατά τήν ἡμέρα τῆς Πανηγύρεως.
Μετά τήν πανηγυρική Τράπεζα ἀκολούθησε ἡ Ἀγρυπνία τῆς Κυριακῆς τῶν Μυροφόρων καί τοῦ ὁσίου Ἀκακίου στό περικαλλές παρεκκλήσι τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου (ἀνέγερση τό 1747 καί ἱστόρηση τό 1759). Κατά τήν ἀγρυπνία ἔψαλλαν μέ ὅλη τους τήν ψυχή οἱ ἀγγελόφωνοι πατέρες τῆς συνοδείας τοῦ γέροντος Δαμασκηνοῦ ἀπό τή Νέα Σκήτη, ὁ πρωτοπρεσβύτερος π. Λάζαρος Καρανδρέας, ὁ Χιλανδαρινός ἱεροδιάκονος π. Παρθένιος, ὁ Γρηγοριάτης ἱεροδιάκονος π. Σπυρίδων, καί Καυσοκαλυβίτες πατέρες.
Συμμετεῖχαν πατέρες ἀπό τίς γειτονικές ἀσκητικές περιοχές τῆς Κερασιᾶς καί τοῦ Ἁγίου Νείλου. Μετά τό πέρας τῆς ἀρχιερατικῆς Θείας Λειτουργίας, μέ τήν ὁποία ὁλοκληρώθηκε ἡ ὁλονύκτια δεκάωρη Ἀγρυπνία, ἀκολούθησε τό καθιερωμένο κέρασμα στό Συνοδικό ὅπου ὁ Θεοφιλέστατος ζήτησε ἀπό τούς συνδαιτημόνες πατέρες καί ἀδελφούς νά εὔχονται ὑπέρ τῶν πατέρων πού ἀσκοῦνται στίς ἱερές μονές τοῦ Κοσσυφοπεδίου ὅπως συνεχίζουν νά διακονοῦν την Ὀρθοδοξία στήν δύσκολη αὐτή ἐπαρχία τοῦ Πατριαρχείου τῆς Σερβίας. Με ἰδιαίτερη, μάλιστα, συγκίνηση ἀναφέρθηκε στό ἐλπιδοφόρο γεγονός τῆς μεταστροφῆς στήν ὀρθόδοξη πίστη πολλῶν ἀπό τούς στρατιῶτες τῆς εἰρηνευτικῆς δύναμης τοῦ Ο.Η.Ε. πού προστατεύουν τά Προσκυνήματα τοῦ Κοσσυφοπεδίου. Πρόσφατα μάλιστα τό Μεγάλο Σάββατο, ὅπως ἀνέφερε, βαπτίστηκαν ὀρθόδοξοι δύο Ἀμερικανοί στρατιῶτες, στήν ἱερά Μονή Ντραγκάνατς, ὅπου ἡγουμενεύει ὁ Θεοφιλέστατος.
Στή συνέχεια παρατέθηκε πλούσια πανηγυρική Τράπεζα ὅπου παρακάθησαν περί τούς ἑξήκοντα πέντε πανηγυριστές. Κατά τήν Τράπεζα, ὁ Θεοφιλέστατος εὐχαρίστησε τόν Γέροντα τῆς Καλύβης π. Πατάπιο γιά τήν πρόσκληση καί τή δυνατότητα πού τοῦ ἔδωσε νά τιμήσει τόν ἱδρυτή τῆς Σκήτης Καυσοκαλυβίων ἀλλά καί ἐκ τῶν ἐπιφανεστέρων ὁσίων τοῦ Ἁγιορειτικοῦ Παναγίου καί μίλησε γιά τήν ἀνάγκη πού ἔχουμε ὅλοι οἱ ἄνθρωποι νά μιμηθοῦμε, κατά τό δυνατόν, τίς θεοειδεῖς ἀρετές τοῦ ἁγίου Ἀκακίου ὡς λύση στά ἀδιέξοδα τῆς σημερινῆς κοινωνίας. Μετά τήν Τράπεζα ἐψάλλη ὑπό τῶν πατέρων τό Πολυχρόνιο τοῦ Θεοφιλεστάτου ὅπως τοῦ παρέχει ὁ Θεός ὑγεία ἀλλά καί ὁ ἅγιος Ἀκάκιος τήν εὐχή του, πρός συνέχισιν τοῦ ἀρχιερατικοῦ καί ποιμαντικοῦ ἔργου του.
Οἱ ἑορταστικές ἐκδηλώσεις τῆς Πανηγύρεως συνεχίστηκαν τό ἀπόγευμα τῆς ἴδιας ἡμέρας, Κυριακῆς τῶν Μυροφόρων, μέ τόν μεθέορτο πανηγυρικό Ἑσπερινό, τό Μνημόσυνο τῶν Κτητόρων τῆς Καλύβης ἀλλά καί τήν ἱερά Παράκληση στό Σπήλαιο τοῦ Ἁγίου Ἀκακίου. Ἡ Παράκληση συνοδεύτηκε ἀπό τήν καθιερωμένη λιτανεία περί τό ἱερό Σπήλαιο, κατά τήν ὁποία ἅπαντες οἱ συμμετέχοντες ἔφεραν μεθ᾿ ἑαυτῶν ἱερά λείψανα καί ἱερές εἰκόνες. Ἀκολούθησε πανηγυρική Τράπεζα. Οἱ ἐκδηλώσεις τῆς Πανηγύρεως ὁλοκληρώθηκαν τήν ἑπομένη ἡμέρα, Δευτέρα 27 Ἀπριλίου, μέ Θεία Λειτουργία στό παρεκκλήσι τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου τῆς πανηγυρίζουσας ἱερᾶς Καλύβης κατά τήν ὁποία, συλλειτούργησαν πατέρες, οἱ ὁποῖοι, λόγω τῆς στενότητος τοῦ χώρου δέν εἶχαν λειτουργήσει κατά τήν κυρία ἑορτή.
Κατά τήν ἀποχώρηση τοῦ Επισκόπου Ιλαρίωνος καί τῆς πολυπληθοῦς συνοδείας του, ὁ Γέροντας τῆς Καλύβης π. Πατάπιος, ἐμφανῶς συγκινημένος γιά τήν λαμπρότητα τῆς Πανηγύρεως ἀλλά καί συντονιζόμενος μέ τήν χαρά τοῦ Θεοφιλεστάτου ἀλλά καί τῶν πανηγυριστῶν πατέρων καί ἀδελφῶν γιά τή συμμετοχή τους σέ αὐτήν, εὐχαρίστησε ἅπαντας γιά τήν ἀγάπη καί τή διακονία τους καί εὐχήθηκε ὑγεία, καί τίς διηνεκεῖς πρεσβεῖες τοῦ ὁσίου Ἀκακίου τοῦ Καυσοκαλυβίτου σέ αὐτούς καί τίς οἰκογένειές τους.
ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΕΔΩ
Πηγή: Romfea.gr
Ἡ νύχτα τῆς Ἀναστάσεως
Ὁ καθένας πού, ἔστω καί γιά μία μόνο φορά, ἔζησε αὐτή τή νύχτα τῆς Ἀναστάσεως, «τή σωτήριο, τή φωταυγή καί λαμπροφόρο», καί πού γεύτηκε ἐκείνη τή μοναδική χαρά, γνωρίζει ὅτι τό Πάσχα εἶναι κάτι πολύ περισσότερο ἀπό μία ἑορτή· πολύ πέρα ἀπό μία ἐτήσια ἀνάμνηση ἑνός ἱεροῦ γεγονότος πού πέρασε.
Τό Πάσχα μᾶς εἰσάγει σ᾿ ἕναν ἄλλο αἰώνα, σέ μία νέα διάσταση πού προαναγγέλει τόν ἀναμενόμενο κόσμο· Βασιλεία πού εἶναι ἤδη παροῦσα, μυστικά καί ὀντολογικά ἀνάμεσά μας· «Ὦ Πάσχα τό μέγα καί ἱερώτατον, Χριστέ. Ὦ Σοφία καί Λόγε τοῦ Θεοῦ καί Δύναμις· δίδου ἡμῖν ἐκτυπώτερον Σοῦ μετασχεῖν ἐν τῇ ἀνεσπέρῳ ἡμέρᾳ τῆς Βασιλείας Σου», ψάλλουμε στόν ἀναστάσιμο κανόνα.
Τό Πάσχα εἶναι ἡ θύρα, ἀνοιχτή κάθε χρόνο, πού ὁδηγεῖ στήν ὑπέρλαμπρη Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν. Εἶναι ἡ πρόγευση τῆς αἰώνιας καί ἀπερίγραπτης χαρᾶς καί εὐφροσύνης πού περιμένει ὅσους, ἀφοῦ συσταυρώθηκαν μέ τόν Χριστό, συναναστήθηκαν μαζί Του, ἀπό τή νέκρωση πού εἶχαν ἐπιφέρει στή ψυχή τους τά πάθη.
Τό Πάσχα πανηγυρίζουμε τήν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ· «θανάτου τήν νέκρωση, Ἄδου τήν καθαίρεσιν, ἄλλης βιοτῆς τῆς αἰωνίου ἀπαρχήν...», ὅπως ψάλλουμε στόν ἀναστάσιμο Ὄρθρο. Καί αὐτή ἡ «ἄλλη βιοτή», ἡ νέα ζωή πού πρίν δύο χιλιάδες χρόνια «ἀνέτειλεν ἐκ τοῦ τάφου», προσφέρθηκε σ᾿ ὅλους μας.
Ὅλοι ὅσοι πιστεύουμε στόν ἀναστημένο Χριστό, λάβαμε τό δῶρο αὐτῆς τῆς νέας ζωῆς καθώς καί τή δύναμη νά τήν ἀποδεχθοῦμε καί νά ζήσουμε διά μέσου της· τή δύναμη νά ἀντιμετωπίσουμε κάθε κατάσταση αὐτοῦ τοῦ κόσμου, ἀκόμα καί αὐτόν τόν ἴδιο τό θάνατο· μιά πού μέ τό δικό του σταυρικό θάνατο ὁ Χριστός, ἄλλαξε τή φύση ἀκριβῶς τοῦ θανάτου. Τόν ἔκανε πέρασμα-διάβαση-«Πάσχα» στή Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν, μεταμορφώνοντας τή δραματικότερη καί τραγικότερη στιγμή τοῦ ἀνθρώπου σέ αἰώνιο θρίαμβο. Μέ τό «θανάτῳ θάνατον πατήσας», ὁ Χριστός μᾶς ἔκανε μετόχους τῆς Ἀναστάσεώς Του.
Δέν ἔχουμε λοιπόν παρά νά ἀνασηκώσουμε τή βαριά πλάκα τῆς πέτρινης καρδιᾶς μας πού σκεπάζει μέσα μας, ὡς ἄλλος τάφος, τόν Κύριο τῆς ζωῆς καί τοῦ θανάτου. Τότε Αὐτός, δίχως ἄλλο, θά ἐγερθεῖ, ὅπως καί τή νύκτα ἐκείνη ὅπου τά «πάντα πεπλήρωται φωτός, οὐρανός τε καί γῆ καί τά καταχθόνια», ὅπως ψάλλουμε στόν ἀναστάσιμο κανόνα, συνεγείροντας κι ἐμᾶς μέ τή λυτρωτική Του παρουσία.
Άρθρο του μοναχού Παταπίου Καυσοκαλυβίτου που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΑΛΗΘΕΙΑ την Τετάρτη 28 Ιανουαρίου 2026.
Για την λήψη του άρθρου, πατήστε ΕΔΩ
Άρθρο του μοναχού Παταπίου Καυσοκαλυβίτου που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΑΛΗΘΕΙΑ την Τετάρτη 31 Δεκεμβρίου 2025
Για την λήψη του άρθρου, πατήστε ΕΔΩ
τοῦ
μοναχοῦ Παταπίου Καυσοκαλυβίτου
Χριστούγεννα
μέ τόν Φώτη Κόντογλου
Σύμφωνα μέ τόν συγγραφέα, τήν πνευματική
χαρά καί τήν οὐράνια ἀγαλλίαση πού νοιώθει ὁ χριστιανός ἀπό τά Χριστούγεννα,
δέν μπορεῖ νά τήν νοιώσει, μέ κανένα τρόπο, ὅποιος τά γιορτάζει μοναχά σάν μία
συγκινητική συνήθεια, πού εἶναι δεμένη περισσότερο μέ τίς συνηθισμένες χαρές τοῦ
κόσμου, τήν ἔκρηξη τοῦ καταναλωτισμοῦ, τά δῶρα καί τά ρεβεγιόν. Καί τόνιζε, πώς
μοναχά ὁ ὀρθόδοξος χριστιανός γιορτάζει τά Χριστούγεννα πνευματικά, κι ἀπό τήν
ψυχή του περνᾶνε ἁγιασμένα αἰσθήματα, και τή ζεσταίνουνε μέ κάποια θέρμη
παράδοξη, πού ἔρχεται ἀπό ἕναν ἄλλο κόσμο˙ τή θέρμη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.
Ἄς διαβάσουμε μαζί, ἀγαπητοί μου
φιλοαγιορεῖτες ἀναγνῶστες τό χριστουγεννιάτικο αὐτό διήγημα τοῦ Κόντογλου, στό
ὁποῖο πρωταγωνιστεῖ μέ μιά ἀναπάντεχη ἁγιορείτικη ἐπίσκεψη, καί σίγουρα θά
συμφωνήσουμε μέ τίς σκέψεις τοῦ συγγραφέα, ὅτι «Ἡ φάτνη εἶναι ἡ ταπεινή
καρδιά, πού μοναχά σ᾿ αὐτή πηγαίνει καί γεννιέται ὁ Χριστός. Ἡ Ἐκκλησία μας
φωτοβολᾶ μέσα στό χειμωνιάτικο σκοτάδι, γιορτάζοντας τή Γέννηση τοῦ Κυρίου. Ἀπό
μέσα της ἀκούγεται μιά ὑπερκόσμια ὑμνωδία, σάν ἐκείνη πού ψέλνανε οἱ ἄγγελοι τή
νύχτα πού γεννήθηκε ὁ Κύριος».
«Χριστούγεννα
παραμονές. Χριστούγεννα καὶ χιονιᾶς πάντα πᾶνε μαζί. Μὰ ἐκείνη τὴ χρονιὰ οἱ
καιροὶ ἤτανε φουρτουνιασμένοι παρὰ φύση. Χιόνι δὲν ἔρριχνε. Μοναχὰ ποὺ ἡ
ἀτμόσφαιρα ἤτανε θυμωμένη, καὶ φυσούσανε σκληροὶ βοριάδες μὲ χιονόνερο καὶ μ᾿
ἀστραπές. Καμμιὰ βδομάδα ὁ καιρὸς καλωσύνεψε καὶ φυσοῦσε μία τραμουντάνα ποὺ
ἀρμενιζότανε. Μὰ τὴν παραμονὴ τὰ κατσούφιασε. Τὴν παραμονὴ ἀπὸ τὸ πρωΐ ὁ
οὐρανὸς ἤτανε μαῦρος σὰν μολύβι, κ᾿ ἔπιασε κ᾿ ἔρριχνε βελονιαστὸ χιονόνερο.
Σὲ
μία τοποθεσία ποὺ τὴ λέγανε Σκρόφα, βρισκότανε ἕνα μαντρὶ μὲ γιδοπρόδατα, ἀπάνω
σὲ μιὰ πλαγιὰ τοῦ βουνοῦ ποὺ κοίταζε κατὰ τὸ πέλαγο· τὸ μέρος αὐτὸ ἤτανε ἄγριο
κ᾿ ἔρημο, γεμάτο ἀγριόπρινα, σκίνους καὶ κουμαριές, ποὺ ἤτανε κατακόκκινες ἀπὸ
τὰ κούμαρα. τὸ μαντρὶ ἤτανε τριγυρισμένο μὲ ξερολιθιά.
Οἱ
τσομπάνηδες καθόντανε μέσα σὲ μιὰ σπηλιὰ ποὺ βρισκότανε παραμέσα καὶ πιὸ ψηλὰ
ἀπὸ τὴ μάντρα καὶ ποὺ κοίταζε κατὰ τὴ νοτιά. Μεγάλη σπηλιά, μὲ τρία - τέσσερα
χωρίσματα, κι ἀψηλὴ ὡς τρία μπόγια. Τὰ ζωντανὰ σταλιάζανε κάτω ἀπὸ τὶς χαμηλὲς
σάγιες, ποὺ ἔσκυβες γιὰ νὰ μπεῖς μέσα. Σωροὶ ἀπὸ κοπριὰ στεκόντανε ἐδῶ κ᾿ ἐκεῖ,
καὶ βγάζανε μία σπιρτόζα μυρουδιά. Χάμω, τὸ χῶμα ἤτανε σκουπισμένο καὶ καθαρό,
γιατὶ οἱ τσομπάνηδες ἤτανε μερακλῆδες, καὶ βάζανε τὰ παιδιὰ καὶ σκουπίζανε
ταχτικὰ μὲ κάτι σκοῦπες κανωμένες ἀπὸ ἀστοιβιές. (...) Ἡ ἀκροθαλασσιὰ
βρισκότανε ὡς ἕνα τσιγάρο ἀπόσταση ἀπὸ τὴ μάντρα. Ἤτανε ἔρημη, κι ἄλλο δὲν
ἀκουγότανε ἐκεῖ πέρα παρὰ μοναχὰ ὁ ἀγκομαχητὸς τοῦ πελάγου, μέρα - νύχτα. Μὲ
τὸν βοριὰ ἀπάγκιαζε, καὶ καμμιὰ φορᾶ πόδιζε κανένα καΐκι. Ἀλλιῶς δὲν ἔβλεπες
βάρκα πουθενά. Ἀπὸ τὸ μαντρὶ ἀγνάντευε κανένας τὸ πέλαγο ἀνάμεσα στὰ δέντρα,
καὶ τὸ μάτι ξεχώριζε καθαρὰ τὰ βουνὰ τῆς Μυτιλήνης.
Τὴν
παραμονὴ τὰ Χριστούγεννα, εἴπαμε πὼς ὁ καιρὸς χάλασε, κι ἄρχισε νὰ πέφτει
χιονόνερο. Οἱ τσομπάνηδες εἴχανε μαζευτεῖ στὴ σπηλιὰ κι ἀνάψανε μία μεγάλη
φωτιὰ καὶ κουβεντιάζανε. Τὰ παιδιὰ εἴχανε σφάξει δυὸ ἀρνιὰ καὶ τὰ γδέρνανε. Ὁ
Ἀλέξης ἔβαλε ἀπάνω σ᾿ ἕνα ράφι μυτζῆθρες καὶ τυρὶ ἀνάλατο μέσα στὰ τυροβόλια,
ἁγίζι καὶ γιαούρτι. Ὁ Δυσσέας εἶχε μία παλιὰ Σύνοψη, κ᾿ ἐπειδὴ γνώριζε λίγο ἀπὸ
ψαλτικὰ κ᾿ ἤξερε καὶ πέντε γράμματα, διάβαζε τὶς Κυριακάδες κι ὅποτε ἤτανε
γιορτὴ κανένα τροπάρι καὶ λιγοστὰ ἀπὸ τὸν Ἑξάψαλμο. Ἐκείνη τὴν ὥρα
φυλλομετροῦσε τὴ Σύνοψη, γιὰ νὰ δεῖ τί γράμματα ἤτανε νὰ πεῖ. Θά ῾τανε ὥρα
σπερινοῦ. Κείνη τὴν ὥρα ἀκούσανε κάτι τουφεκιές. Καταλάβανε πὼς θά ῾τανε τίποτα
κυνηγοί· τὸ ἕνα παιδί, ποὺ εἶχε πάγει νὰ φέρει ξύλα μὲ τὸν γάϊδαρο, εἶπε πὼς τὸ
πρωὶ εἶχε ἀκούσει τουφεκιὲς κατὰ τὴν ἀπὸ μέσα θάλασσα, κατὰ τὴν Ἁγιὰ-Παρασκευή.
Οἱ σκύλοι πιάσανε καὶ γαβγίζανε ὅλοι μαζὶ καὶ πεταχτήκανε ὄξω ἀπὸ τὴ μάντρα.
(...)
Ἅμα ἤπιανε δυὸ-τρία κονιάκια, ὁ μπάρμπα-Παναγὴς ἄρχισε νὰ μασᾶ τὰ μουστάκια
του, καὶ στὸ τέλος ἔπιασε νὰ τραγουδᾶ: Καλὴν ἑσπέραν, ἄρχοντες, ἂν εἶναι
ὁρισμός σας,
Χριστοῦ τὴν θείαν γέννησιν νὰ πῶ στ᾿ ἀρχοντικό σας. Ὕστερα ὁ Δυσσέας ἔψαλε τὸ
«Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε».
Ἐκείνη
τὴν ὥρα ἀκούσανε πάλι τὰ σκυλιὰ νὰ γαβγίζουνε. Στείλανε τὰ παιδιὰ νὰ δοῦνε τί
εἶναι. Ὁ ἀγέρας εἶχε μπουρινιάσει κ᾿ ἔρριχνε παγωμένο νερό. Κρύο τάντανο! Σὲ λίγο πάψανε τὰ σκυλιά, καὶ γυρίσανε πίσω
τὰ παιδιά. Ἀπὸ πίσω τοὺς μπήκανε στὴ σπηλιὰ τρεῖς ἄντρες, ποὺ φαινόντανε πὼς
ἤτανε θαλασσινοί, καὶ δυὸ καλόγεροι, βρεμένοι ὅλοι καὶ ξυλιασμένοι ἀπ᾿ τὸ κρύο.
Τοὺς καλωσορίσανε, τοὺς βάλανε καὶ καθήσανε. Μόλις πῆγε κοντὰ στὴ φωτιὰ ὁ
πρῶτος, ὁ καπετάνιος, τὸν γνώρισε ὁ Μπαρμπάκος κ᾿ ἔβγαλε μία χαρούμενη φωνή. Ἤτανε
ὁ καπετάν-Κωσταντὴς ὁ Μπιλικτσῆς, ποὺ ταξίδευε στὴν Πόλη. Εἶχε περάσει κι ἄλλη
φορὰ ἀπὸ τὴ Σκρόφα, κ᾿ εἴχανε δέσει φιλία μὲ τὸν Μπαρμπάκο, ποὺ δὲν ἤξερε τί
περιποίηση νὰ τοὺς κάνει· οἱ ἄλλοι δυὸ ἤτανε γεμιτζῆδες κι αὐτοί, ἄνθρωποι τοῦ
καϊκιοῦ του.
Ὁ
ἕνας ἀπὸ τοὺς καλόγερους, ἕνας σωματώδης μὲ μαῦρα γένεια, ὀμορφάνθρωπος, ἤτανε
ὁ πάτερ-Σίλβεστρος Κουκουτός, καλογερόπαπας. Ὁ ἄλλος ἤτανε λιγνός, μὲ λίγες
ἀνάριες τρίχες στὸ πηγούνι, σὰν τὸν Ἅγιο Γιάννη τὸν Καλυβίτη. Τὸν λέγανε
Ἀρσένιο Σγουρή.
Ὁ
καπετάν-Κωσταντὴς ἐρχότανε ἀπὸ τὴν Πόλη καὶ πῆρε στὸ καΐκι τὸν πάτερ-Σίλβεστρο,
ποὺ εἶχε πάγει στὴν Πόλη ἀπὸ τ᾿ Ἅγιον Ὄρος γιὰ ἐλέη, κ᾿ ἤθελε νὰ κάνει
Χριστούγεννα στὴν πατρίδα του. Ὁ πάτερ-Ἀρσένιος εἶχε ταξιδέψει μαζί του ἀπὸ τὴ
Μονὴ τοῦ Παντοκράτορας στὸ Ὄρος, κ᾿ ἤτανε ἀπὸ τὴ Θεσσαλία.
Ταξιδέψανε
καλά. Μὰ σὰν καβατζάρανε τὸν Κάβο-Μπαμπᾶ, ὁ ἀγέρας μπουρίνιασε, κι ὅλη τὴ μέρα
ἀρμενίζανε μὲ μουδαρισμένα πανιὰ καὶ μὲ τὸν στάντζο, ὡς ποὺ φτάξανε κατὰ τὸ
βράδυ ἀπ᾿ ἔξω ἀπὸ τὸ Ταλιάνι. Ὁ καιρὸς σκύλιαξε κι ὁ καπετάνιος δὲν μπόρεσε νά
῾μπεῖ στὸ μπουγάζι, νὰ κάνουνε Χριστούγεννα στὴν πατρίδα. Ἀποφάσισε λοιπὸν νὰ
ποδίσει, καὶ πῆγε καὶ φουντάρισε στ᾿ ἀπάγκειο, πίσω ἀπὸ ἕναν μικρὸν κάβο, ἀπὸ
κάτω ἀπὸ τὸ μαντρί. Κ᾿ ἐπειδὴ θυμήθηκε τὸν φίλο του τὸν Μπαρμπάκο, πῆρε τοὺς
γέροντες καὶ τοὺς δυὸ ἄλλους νοματέους καὶ τραβήξανε γιὰ τὸ ἁγίλι [=μαντρί].
Στὸ τσερνίκι εἴχανε ἀφήσει τὸν μπαρμπ᾿ - Ἀπόστολο μὲ τὸν μοῦτσο.
Σὰν
εἴδανε πὼς στὴ σπηλιὰ βρισκότανε κι ὁ κύρ-Παναγὴς μὲ τὸν κύρ-Δημητρό, γίνηκε
μεγάλη χαρὰ καὶ φασαρία. «Μωρὲ νὰ δεῖς», ἔλεγε ὁ κύρ-Παναγής, «τώρα ψέλναμε τὸ
τροπάρι, κι ἀπάνω ποὺ λέγαμε «ἐν αὐτῇ γὰρ οἱ τοῖς ἄστροις λατρεύοντες ὑπὸ
ἀστέρος ἐδιδάσκοντο...», φτάξατε κ᾿ ἐσεῖς οἱ μάγοι μὲ τὰ δῶρα! Γιατὶ βλέπω μία
νταμιζάνα κρασί, βλέπω λακέρδα, βλέπω χαβιάρια, βλέπω παξιμάδια, μπακλαβάδες,
«σμύρναν, χρυσὸν καὶ λίβανον»! «Χά! Χά!
Χά!» - γελοῦσε δυνατὰ ὁ κύρ-Παναγής, μισομεθυσμένος καὶ ψευδίζοντας, καὶ
χάϊδευε τὴν κοιλιά του, γιατὶ ἤτανε καλοφαγᾶς.
![]() |
| «Ἡ τοῦ Χριστοῦ Γέννησις», ἔργο Φώτη Κόντογλου 1954 |
Στὸ μεταξὺ ὁ πάτερ - Ἀρσένιος ὁ Σγουρῆς ζωντάνεψε ὁ καϊμένος, κ᾿ εἶπε σιγανὰ χαμογελώντας καὶ τρίβοντας τὰ χέρια του: «Δόξα σοι ὁ θεός, Κύριε ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστέ, ποὺ μᾶς ἐλύτρωσες ἐκ τοῦ κλύδωνος!» κ᾿ ἔκανε τὸν σταυρό του.
Ὁ
πάτερ-Σίλβεστρος εἶπε νὰ σηκωθοῦνε ὄρθιοι, κ᾿ εἶπε λίγες εὐχές, τὸ «Χριστὸς
γεννᾶται», κ᾿ ὕστερα μὲ τὴ βροντερὴ φωνή του ἔψαλε: «Μεγάλυνον, ψυχή μου, τὴν
τιμιωτέραν καὶ ἐνδοξοτέραν τῶν ἄνω στρατευμάτων.
Μυστήριον ξένον ὁρῶ καὶ παράδοξον. Οὐρανὸν τὸ σπήλαιον, θρόνον χερουβικὸν τὴν
Παρθένον, τὴν φάτνην χωρίον, ἐν ᾧ ἀνεκλήθη ὁ ἀχώρητος Χριστὸς ὁ Θεός, ὃν
ἀνυμνοῦντες μεγαλύνομεν».
Ὕστερα
καθήσανε στὸ τραπέζι. Τέτοιο τραπέζι βλογημένο καὶ χαρούμενο δὲν ἔγινε σὲ
κανένα παλάτι. Τρώγανε καὶ ψέλνανε. Καὶ τοῦ πουλιοῦ τὸ γάλα εἶχε ἀπάνω, ἀπὸ τὰ
μοσκοβολημένα τ᾿ ἀρνιά, τὰ τυριά, τὰ μανούρια, τὶς μυτζῆθρες, τὶς μπεκάτσες καὶ
τ᾿ ἄλλα πουλιὰ τοῦ κυνηγιοῦ, ὡς τὴ λακέρδα καὶ τ᾿ ἄλλα τὰ πολίτικα ποὺ φέρανε
οἱ θαλασσινοί, καθὼς καὶ κρασὶ μπρούσικο.Ὄξω φυσομανοῦσε ὁ χιονιᾶς, καὶ
βογγούσανε τὰ δέντρα κ᾿ ἡ θάλασσα ἀπὸ μακριά. Ἀνάμεσα στὰ βουΐσματα ἀκουγόντανε
καὶ τὰ κουδούνια ἀπὸ τὰ ζωντανὰ ποὺ ἀναχαράζανε. Μέσα ἀπὸ τὴ σπηλιὰ ἔβγαινε ἡ
κόκκινη ἀντιφεγγιὰ τῆς φωτιᾶς μαζὶ μὲ τὶς ψαλμωδίες καὶ μὲ τὶς χαρούμενες
φωνές. Κι ὁ κυρ-Παναγὴς ἔκλεβε κάπου-κάπου λίγον ὕπνο, ρουχάλιζε λιγάκι κ᾿
ὕστερα ξυπνοῦσε κ᾿ ἔψελνε μαζὶ μὲ τὴ συνοδεία.
![]() |
| Φώτης Κόντογλου |
Ἀληθινά, ἀπὸ τὴ Γέννηση τοῦ Χριστοῦ δὲν ἔλειπε τίποτα.
Ὅλα ὑπήρχανε:
τὸ σπήλαιο, οἱ ποιμένες, οἱ μάγοι μὲ τὰ δῶρα,
κι ὁ ἴδιος ὁ Χριστὸς ἤτανε παρὼν μὲ τοὺς δυὸ μαθητές του,
ποὺ εὐλογούσανε «τὴν βρῶσιν καὶ τὴν πόσιν».
Πρόσφατα, πραγματοποιήθηκε στή Σερβία ἡ Δ΄ Μοναχική Σύναξη τοῦ Ἁγίου Προχόρου, γιά ἄλλη μία φορά καί μέ ἁγιορείτικη συμμετοχή. Συγκεκριμένα, στίς 31 Ὀκτωβρίου μέχρι τήν 1 Νοεμβρίου τρέχοντος ἔτους, στό ἀμφιθέατρο τῆς πανηγυρίζουσας Ἱερᾶς Μονῆς Ἁγίου Προχόρου Πτσίνσκι (Sveti Prohor Pcinjski), τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Βράνιε, στά νότια τῆς Σερβίας, διεξήχθησαν οἱ ἐργασίες τοῦἐπιστημονικοῦ Συνεδρίου στό πλαίσιο τῶν Μοναχικῶν Συνάξεων τοῦ Ἁγίου Προχόρου, ἑνός θεσμοῦ πού ὀργανώνεται μέ πολλή ἐπιτυχία τά τελευταῖα χρόνια. Στή φετινή Δ΄ Μοναχική Σύναξη, ἀπηύθυνε θερμό χαιρετισμό ὁ καθηγούμενος τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Χιλανδαρίου ἀρχιμανδρίτης Μεθόδιος ἐνῶ συμμετεῖχε ὡς κεντρικός εἰσηγητής ὁ λόγιος μοναχός Πατάπιος Καυσοκαλυβίτης. Τό θέμα πού ἀνέπτυξε ὁ π. Πατάπιος (σέ παράλληλη μετάφραση στή σερβική γλώσσα) ἦταν: «Ἡ ἀξία τῆς συνέχειας τῆς Μοναχικῆς Παράδοσης στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία: Ἡ σύγχρονη ἐμπειρία τοῦ Ἁγίου Ὄρους».
Στό Συνέδριο ἦταν παρόντα τά μέλη πλέον τῶν δεκαπέντε μοναστικῶν ἀδελφοτήτων ἀπό τήν Σερβία ἀλλά καί ἀπό τά γειτονικά Σκόπια ἐνῶ εὐλόγησαν μέ τήν παρουσία τους, ἀλλά καί μέ τή συμμετοχή τους στόν διάλογο πού ἀκολουθοῦσε τίς πολύ ἐνδιαφέρουσες εἰσηγήσεις, ἀρκετοί ἀρχιερεῖς τόσο ἀπό τό Πατριαρχεῖο Σερβίας ὅσο καί ἀπό τήν Ἀρχιεπισκοπή Ἀχρίδος. Τήν εὐθύνη τῆς ἐξαιρετικά ἐπιτυχημένης διοργάνωσης ἀνέλαβε ἡ γυναικεῖα ἀδελφότητα τῆς Ἱ. Μονῆς Ἁγίου Στεφάνου Γόρνιε Ζάπσκο τῆς Μητροπόλεως Βράνιε ὑπό τήν δραστήρια ἑλληνομαθῆ ἡγουμένη Ἐφραιμία.
Τήν 1η Νοεμβρίου (19 Ὀκτωβρίου,
μέ τό παλαιό ἡμερολόγιο πού ἀκολουθεῖ ἡ Σερβική Ἐκκλησία) ἑορτάζεται ἡ μνήμη τοῦ
ὁσίου Προχόρου Πτσίνσκι τοῦ Μυροβλύτου, πού ἀσκήθηκε σέ σπήλαιο τῆς περιοχῆς
καί μυρόβλυσε μετά τήν κοίμησή του. Τό μοναστήρι πού φέρει τό ὄνομά του, ἱδρύθηκε
τόν 11ο αἰώνα ἀπό τόν βυζαντινό αὐτοκράτορα Ρωμανό Δ΄ τόν Διογένη (1068-1071),
στίς πλαγιές τοῦ ὄρους Κόζτζακ κοντά στό χωριό Klenike στίς ὄχθες
τοῦ ὁρμητικοῦ ποταμοῦ Pcinja,
στή νότια Σερβία. Ὁ τότε στρατηγός Ρωμανός συνάντησε τόν ἅγιο Πρόχορο πιό νότια
στό Staro Nagoričino. Ἐκεῖ ὁ ἅγιος προφήτεψε ὅτι ο Ρωμανός θά γινόταν αὐτοκράτορας
τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας. Ἐπιπλέον, ὁ
Ἅγιος ζήτησε ἀπό τόν Ρωμανό νά μήν τόν λησμονήσει, ἐφόσον ἐκπληρωθεῖ ὁ
προφητεία. Ὅπως πολύ σωστά προφήτευσε ὁ ἅγιος Πρόχορος, ὁ Ρωμανός ἔπειτα ἀπό
τριάντα χρόνια κατέλαβε τόν αὐτοκρατορικό θρόνο καί ἔψαξε νά βρεῖ τόν Ἅγιο, ὁ ὁποίος,
ὅμως εἶχε κοιμηθεῖ. Ὁ αὐτοκράτορας βρῆκε τό λείψανό του σέ μία σπηλιά στό ὄρος
Κόζιακ. Ὁ Ρωμανός προσπάθησε πολλάκις νά μεταφέρει τό λείψανο τοῦ ἁγίου
Προχόρου στόν ναό τοῦ Staro Nagoričino. Ὡστόσο, τό λείψανο μεταφερόταν κάθε
φορά πίσω στή σπηλιά. Ὁ αὐτοκράτορας θεώρησε ὅτι ὁ Ἅγιος ἤθελε νά ταφεῖ σέ
ξεχωριστό ναό. Ἀρχικά, ὁ Ρωμανός ἔκτισε ἕναν μικρό ναό, περί τό ἔτος 1068, τόν ὁποῖο
ἀφιέρωσε στόν Εὐαγγελιστή Λουκά. Λίγο αργότερα, ὅμως, ἔκτισε σέ μικρή ἀπόσταση ἕναν
μικρό ναό ἀφιερωμένο στόν ἴδιο τόν ἅγιο Πρόχορο καί τοποθέτησε μέσα τό ἱερό λείψανό
του. Τό μοναστήρι ἀνακαίνισε στίς ἀρχές τοῦ 14ου αἰώνα ὁ κράλης τῆς Σερβίας
Στέφανος Οὔρεσης Β΄ Μιλούτιν (1282-1321), ὁ ὁποῖος φρόντισε νά ἱστορηθεῖ τό
καθολικό τῆς Μονῆς μέ τοιχογραφίες τῶν Θεσσαλονικέων ζωγράφων Μιχαήλ Ἀστραπᾶ καί
Εὐτυχίου.
Στήν ἀγρυπνία τῆς ἑορτῆς
ἔψαλλαν καλλίφωνοι βυζαντινοί χοροί καί οἱ Ἁγιορεῖτες πατέρες πού
προαναφέρθηκαν. Ἀκολούθησε πολυαρχιερατική Θεία Λειτουργία ὅπου συμμετεῖχε πλῆθος
προσκυνητῶν ἀπό ὅλη τή Σερβία ἀλλά καί τή γειτονική χώρα τῶν Σκοπίων.
Τίς ἑπόμενες ἡμέρες πραγματοποιήθηκε πλῆθος ἑορταστικῶν ἐκδηλώσεων πού ἀφοροῦσαν τήν Ἐπέτειο 50 ἐτῶν ἀπό τήν ἐπανίδρυση τῆς Ἐπισκοπῆς Βρανίων τοῦ Πατριαρχείου Σερβίας (1975-2025). Σέ ὅλες τίς ἐκδηλώσεις συμμετεῖχε ἐνεργά ἡ ἁγιορειτική ἀντιπροσωπεία. Οἱ ἐκδηλώσεις κορυφώθηκαν μέ πανηγυρική πολυαρχιερατική Θεία Λειτουργία στόν μητροπολιτικό ναό τῆς Ἁγίας Τριάδος τῆς πόλεως Βράνιε, ὅπου χοροστάτησε ὁ φιλέλληνας καί ἑλληνομαθής μητροπολίτης Βράνιε κ. Παχώμιος.
Άρθρο του μοναχού Παταπίου Καυσοκαλυβίτου που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΑΛΗΘΕΙΑ την Τετάρτη 29 Οκτωβρίου 2025
Για την λήψη του άρθρου, πατήστε ΕΔΩ
Οἱ πνευματικές τους σχέσεις καί ἡ συμβολή τους στόν ἁγιορειτικό μοναχισμό
Άρθρο του μοναχού Παταπίου Καυσοκαλυβίτου που δημοσιεύθηκε
στο περιοδικό 5+1 του Ιδρύματος "Οικουμενικός Ελληνισμός", τεύχος 98, Ιούλιος - Δεκέμβριος 2022
Για την λήψη του άρθρου, ΕΔΩ
Άρθρο του μοναχού Παταπίου Καυσοκαλυβίτου που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΑΛΗΘΕΙΑ την Τετάρτη 24 Σεπτεμβρίου 2025.
Φωτογραφικά στιγμιότυπα ἀπό τό μεταπασχαλινό προσκύνημα τοῦ ἡγουμένου τῆς Μονῆς Χιλανδαρίου ἀρχιμ. Μεθοδίου μέ συνοδεία Χιλανδαρινῶν μοναχῶν καθώς καί πατέρων τῆς Μονῆς Δοχειαρίου στήν ἱερά Καλύβη τοῦ Ἁγίου Ἀκακίου. Μάϊος 2025.