Κυριακή, 30 Δεκεμβρίου 2012

ΛΕΥΚΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΗΝ ΚΑΛΥΒΗ ΑΓΙΟΥ ΑΚΑΚΙΟΥ

Λευκά Χριστούγεννα στήν Καλύβη τοῦ Ἁγίου Ἀκακίου τῆς σκήτης Καυσοκαλυβίων. 1










Η ΜΟΝΗ ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΟΡΟΣ. ΣΥΧΓΡΟΝΗ ΥΔΑΤΟΓΡΑΦΙΑ




Ἡ μονή Παντοκράτορος. Σὐγχρονη ὑδατογραφία.




Ἡ μονή Παντοκράτορος στό Ἅγιον Ὄρος.  Συλλογή Καλύβης Ἁγίου Ἀκακίου.
Πρωτοδημοσιευόμενη ὑδατογραφία τοῦ Γιάννη Τσιροπούλα, φίλου τῆς Καλύβης τοῦ Ἁγίου Ἀκακίου καί συνδρομητή τοῦ ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ.

Παρασκευή, 28 Δεκεμβρίου 2012

ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ. ΔΙΣΕΝΙΑΥΣΙΟΣ ΕΠΕΤΕΙΟΣ

Δισενιαύσιος ἐπέτειος λειτουργίας τοῦ ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ





Τά φετινά Χριστούγεννα (2012) συμπληρώθηκαν δύο χρόνια πό τήν ναρξη λειτουργίας το ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ, το στολογίου τν Φίλων τς Καλύβης τοῦ γίου κακίου τς Σκήτης Καυσοκαλυβίων το γίου ρους. νός στολογίου μέ θέματα γιορείτικης πνευματικότητας, ἱστορίας, παράδοσης καί τέχνης.
  
Μέ φορμή τήν δυσενιαύσιο αὐτή πέτειο, εχόμαστε σέ λους τούς πισκέπτες το ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ καί τούς ναγνώστες τν κειμένων πού ναρτώνται σ᾿ ατόν, πλούσια τή χάρη το Θεο καί τήν ελογία τς κυρίας Θεοτόκου, προστάτιδος το γίου ρους.
  
Σς εχόμαστε πίσης, μέ τίς πρεσβεες τν σίων καί θεοφόρων γιορειτν Πατέρων, καί ἰδιαίτερα, τοῦ ὁσίου Ἀκακίου τοῦ Καυσοκαλυβίτου, τήν αξηση το πνευματικο φέλους πού προσδοκομε τι ντλετε μέσα πό τά θέματα τά ὁποῖα διαπραγματεύεται καί προβάλλει ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ.

 Χρόνια Πολλά !



Πέμπτη, 27 Δεκεμβρίου 2012

Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΥΠΡΟ

Ἡ Γέννηση τοῦ Χριστοῦ στή βυζαντινή Κύπρο




Τοιχογραφία τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ, τοῦ 13ου αἰώνα, στό καθολικό τῆς μονῆς Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Λαμπαδιστοῦ στό ὄρος Τρόοδος τῆς Κύπρου.

φωτογραφία Παταπίου μοναχοῦ Καυσοκαλυβίτου

Τετάρτη, 26 Δεκεμβρίου 2012

ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙΟ ΟΣΙΟΥ ΣΙΛΟΥΑΝΟΥ ΤΟΥ ΑΘΩΝΙΤΟΥ ΣΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ


Παρεκκλήσιο τοὁσίου Σιλουανοῦ τοῦ Ἀθωνίτου στή μονή Ἁγίου Νικολάου Ἀναπαυσᾶ Μετώρων


Στήν ἱερά μονή Ἁγίου Νικολάου Ἀναπαυσᾶ τῆς μοναστικῆς πολιτείας τῶν Μετεώρων καί στόν ὑποβλητικό χῶρο τῆς κοιλότητας ἑνός φυσικοῦ σπηλαίου ἔχει ἱδρυθεῖ σπηλαιῶδες παρεκκλήσιο ἀφιερωμένο στόν ὅσιο Σιλουανό τόν Ἀθωνίτη, τόν νεώτερο ἅγιο τοῦ Ἁγίου Ὄρους.



Στό παρεκκλήσιο αὐτό, ἀπό τό ὁποῖο προέρχονται καί οἱ φωτογραφίες, τελοῦνται κατά τακτά διαστήματα ἱερές ἀγρυπνίες, ἱερουργοῦντος τοῦ πανοσιολογιωτάτου ἀρχιμανδρίτου Πολυκάρπου Βενέτη, τοῦ κτίτορος τοῦ παρεκκλησίου, τοῦ καί καθηγουμένου τῆς ἱερᾶς μονῆς Ἁγίου Νικολάου Ἀναπαυσᾶ.


Τρίτη, 25 Δεκεμβρίου 2012

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ 2012.

ΑΓΙΟΡΕΙΤΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ
μέ τήν εὐκαιρία τῆς κοσμοσωτήριας ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων εὔχεται στούς συνεργάτες ἀλλά καί σέ ὅλους τούς ἀναγνῶστες τοῦ Ἰστολογίου τῶν Φίλων τῆς καλύβης τοῦ Ἁγίου Ἀκακίου Καυσοκαλυβίων, καθώς καί σέ ὅλους τούς προσκυνητές τῆς Καλύβης αὐτῆς καί γενικά  τοῦ Ἁγίου Ὄρους
 ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ καί ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΑ.




ὅσιος Σιλουανός ὁ Ἀθωνίτης διδάσκει ὅτι, γιά νά γνωρίσει κανείς τόν Χριστό δέν χρειάζεται νά εἶναι πλούσιος ἤ ἐπιστήμονας. Ἀρκεῖ νά ἔχει πνεῦμα ταπεινό καί νά ἀγαπᾶ τόν συνάνθρωπό του. Οἱ Μάγοι ἀξιώθηκαν νά ἀναγνωρίσουν τόν Χριστό καί νά Τόν προσκυνήσουν ἐπειδή εἶχαν ἐσωτερική καθαρότητα καί πόθο νά Τόν δοῦν. Ὁ Θεός, πού «θέλει πάντας ἀνθρώπους σωθῆναι», στέλνει στόν καθένα μας, μέ τρόπο μοναδικό, τό δικό του ἀστέρι. Ἄς τό ἀκολουθήσουμε!

Ἀπόσπασμα ἀπό τό βιβλίο τοῦ μοναχοῦ Παταπίου Καυσοκαλυβίτου:
«Διαβάζοντας» τήν εἰκόνα τῶν Χριστουγέννων.
 Ἅγιον Ὄρος: Μυσταγωγία στό Ἅγιο Δωδεκαήμερο.
ἔκδοση Καλύβης Ἁγίου Ἀκακίου, β’ ἔκδοση, Ἅγιον Ὄρος 2011.

Φωτογραφία:
Ἀδημοσίευτη τοιχογραφία τοῦ γ΄ τέταρτου τοῦ 18ου αἰώνα, ἔργο τοῦ ἐργαστηρίου τοῦ ἱερομονάχου Παρθενίου τοῦ ἐξ Ἀγράφων, στό Κυριακό τῆς σκἠτης Καυσοκαλυβίων Ἁγίου Ὄρους.

Δευτέρα, 24 Δεκεμβρίου 2012

ΤΑ ΔΙΑΡΚΗ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

Τά διαρκῆ Χριστούγεννα τῆς Ἐκκλησίας.


Μέσα στόν λαμπρό καί ὑποβλητικό βυζαντινό διάκοσμο καί τόν κατανυκτικό φωτισμό τῶν ἁγιορειτικῶν ναῶν, τά πρόσωπα στίς τοιχογραφημένες μορφές τῶν Ἁγίων, πού ἱστόρησαν ζωγράφοι τῆς Κρητικῆς ἤ Μακεδονικῆς Σχολῆς, παίρνουν τέτοια ὑπερκόσμια ἔκφραση, πού οἱ προσευχόμενοι μοναχοί ἀλλά καί οἱ προσκυνητές αἰσθάνωνται ὅτι εἶναι ζωντανά μαζί τους. Ὅλα διατρανώνουν καί μαρτυροῦν ὅτι Αὐτός πού γεννήθηκε στό ταπεινό σπήλαιο τῆς Βηθλεέμ ἀπό τήν παρθένο Μαρία, εἶναι ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ.

(...) Ὅταν ὁ ἄχρονος Θεός μέ τήν ἐνανθρώπησή Του μπῆκε μέσα στόν χρόνο, τόν ἔκοψε στή μέση. Μιλᾶμε γιά πρό Χριστοῦ καί μετά Χριστόν ἐποχή. Ἀλλά αὐτό δέν ἀφορᾶ μόνο τήν ἱστορία γενικά, ἀλλά καί τήν προσωπική ἱστορία τοῦ καθενός μας.
Τά Χριστούγεννα, τότε μόνο ἔχουν ἀξία γιά μᾶς, τότε ἔχουν ἀξία γιά τόν ἄνθρωπο, ὅταν γίνουν ἡ ἀφορμή, ὁ σαρκωθείς Θεός νά μπεῖ στό χρόνο τῆς προσωπικῆς μας ζωῆς καί τήν κόψει στή μέση: στήν πρό καί μετά Χριστόν, πού σημαίνει, μαζί μέ τόν Χριστό. Κι αὐτός ἄς εἶναι ὁ οὐσιαστικότερος τρόπος νά ἑορτάσουμε, ὄχι μόνο μιά στιγμή, ὄχι μόνο μιά μέρα, ἀλλά ὁλόκληρη τή ζωή μας. Εἰδικότερα μέσα ἀπό τήν λειτουργική ζωή τῆς Ἐκκλησίας μας. Ἡ Θεία Λειτουργία εἶναι τά διαρκῆ Χριστούγεννα τῆς Ἐκκλησίας.

Ἀποσπάσματα ἀπό τήν ὁμιλία τοῦ μοναχοῦ Παταπίου Καυσοκαλυβίτου στόν ἱερό ναό τῆς Ἀναλήψεως τοῦ Κυρίου Βριλησσίων τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν. Κυριακή 23 Δεκεμβρίου 2012.

Φωτογραφία: Ἡ Γέννησις τοῦ Χριστοῦ. Φορητή εἰκόνα τοῦ ἔτους 1770 διά χειρός Κωνσταντίνου ἀπό τήν Κορυτσᾶ. Κουρυτσᾶ Βορείου Ἡπείρου. Ἀλβανία.

Πέμπτη, 20 Δεκεμβρίου 2012

Δεῦτε ἴδομεν πιστοί.
Τά Χριστούγεννα μέσα ἀπό τήν εἰκονογραφία τῆς Ἐκκλησίας μας.


μεγάλος ρώσος λογοτέχνης Ντοστογιέφσκι, γράφει στό ἔργο του Ἀδελφοί Καραμαζώφ, ὅτι δέν ὑπάρχει καμμία ἀπόλυτα ὡραία μορφή στόν κόσμο, παρά ὁ Χριστός.
Μεγάλη ὀφέλεια ἔχει ὁ πιστός ἀπό τήν εἰκόνα τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ. Μεταφέρει ὡς ἄλλος ἄγγελος στούς ἀνθρώπους κάθε ἐποχῆς, τό «εὐαγγελίζου γῆ χαρά μεγάλη» καί μᾶς δίνει τήν ἀπάντηση στό ἐρώτημα τοῦ στιχηροῦ τοῦ Ὄρθρου τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων: «Δεῦτε ἴδομεν πιστοί ποῦ ἐγεννήθη ὁ Χριστός».
Καί σήμερα, πού τόσο ἡ Ἑλλάδα ὅσο καί ἡ Κύπρος μας χειμάζονται ἀπό τήν οἰκονομική κρίση, πού ἀσφαλῶς εἶναι συνέπεια τῆς πνευματικῆς κρίσης, σήμερα πού τό σκοτάδι πού περιβάλλει τόν ἄνθρωπο φαντάζει πιό βαθύ κι ἀπό τήν πιό σκοτεινή παραμονή Χριστουγέννων, σήμερα χρειάζεται νά διατηρηθεῖ ἡ ἐλπίδα ὅτι κάποτε θά μπορέσουμε νά δοῦμε τή λάμψη πού ἐκπέμπει τό θεῖο βρέφος στήν καρδιά μας.
Ἡ εἰκόνα τῆς Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ εἶναι μία πύλη εἰσόδου στό «μυστήριον ξένον καί παράδοξον».
Ἄς διαβοῦμε κι ἐμεῖς αὐτήν τήν πύλη, ὥστε νά ἀξιωθοῦμε τή νύχτα τῶν Χριστουγέννων νά ψάλλουμε μαζί μέ τούς ἀγγέλους τό Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καί ἐπί γῆς εἰρήνη ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία.


Ἀπόσπασμα ὁμιλίας τοῦ μοναχοῦ Παταπίου Καυσοκαλυβίτου στήν Κύπρο, στήν ἱερά μητρόπολη Τριμυθοῦντος. Τρίτη 18 Δεκεμβρίου 2012.

Φωτογραφία: Τοιχογραφία τοῦ ἔτους 1191, στό καθολικό τῆς μονῆς Παναγίας τοῦ Ἄρακα, στά Λαγουδερά τῆς Κύπρου, στό ὄρος Τρόοδος.

Κυριακή, 16 Δεκεμβρίου 2012

Η ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΤΡΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ

Πατάπιος μοναχός Καυσοκαλυβίτης

Ἡ παράδοση περί ἐλεύσεως τῆς Θεοτόκου στήν Κύπρο μέσα
ἀπό τά Πάτρια τοῦ Ἁγίου Ὄρους καί τή χειρόγραφη παράδοση




   «Τό βουνό αὐτό (ὁ Ἄθως) εἶναι μεγάλο καί ψηλό καί ξακουστό ἀπό παλιά, γεμάτο καρποφόρα δένδρα, καί πολύ πλούσιο σέ πηγές. Βρίσκεται στήν Ἄσπρη Θάλασσα (τό Αἰγαῖο δηλαδή) κι ἀπό ἐκεῖ φαίνεται σάν νησί, γιατί τριγύρω ἔχει θαλασσινό νερό. Μόνο ἀπό τήν βορεινή πλευρά στενεύει ... ἐκεῖ ὅπου ἑνώνεται μέ τήν μεγάλη γῆ τῆς Θράκης καί τῆς Μακεδονίας... Ἀπό τό Ὄρος, ἡ Κωνσταντινούπολη καί δύο-τρία νησιά βρίσκονται πρός τήν Ἀνατολή... Ὅλα τά ἄλλα νησιά τῆς Ἄσπρης Θάλασσας καί ἡ Κύπρος ... βρίσκονται νοτίως τοῦ Ἁγίου Ὄρους».
 Αὐτά σημείωνε (σέ ἑλληνική μετάφραση) στά 1745 ὁ ρώσος περιηγητής ἀπό τό Κίεβο μοναχός Βασίλειος Γκρηγκόροβιτς Μπάρσκι κατά τό δεύτερο ταξίδι του στόν Ἄθωνα ὁ Μπάρσκι, πού δέκα χρόνια πρίν, εἶχε βρεθεῖ στήν Κύπρο περιηγούμενος στά μοναστήρια της καί ἀφήνοντάς μας, ὡς παρακαταθήκη, τίς πολύ χρήσιμες γιά τήν ἔρευνα σχεδιαστικές ἀπεικονίσεις τους.
   Καί συνεχίζει ὁ Μπάρσκι, καταγράφοντας τίς περί τῆς Θεοτόκου παραδόσεις, πού συνάντησε στόν Ἄθωνα: «Μετά τήν ἐνσάρκωση τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καί τήν ἐν δόξῃ ἀνάληψή Του στούς οὐρανούς, ὅταν οἱ ἅγιοι Ἀπόστολοι μοίρασαν μέ κλῆρο τά πέρατα τῆς γῆς, γιά τό κήρυγμα τῆς ἁγίας ὀρθοδόξου πίστεως, ἔλαβε μέρος καί ἡ ὑπεραγία Θεοτόκος καί τῆς ἔλαχε ὡς κλῆρος τό ὄρος τοῦτο τοῦ Ἄθωνος, πρᾶγμα γιά τό ὁποῖο μαρτυρεῖται στό βιβλίο Πρόλογος, πού τυπώθηκε στό Πετσόρκ (τή Λαύρα τοῦ Κιέβου δηλαδή), στό βίο τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου».
    Βαθειά πεποίθηση τῶν Ἁγιορειτῶν μοναστῶν σέ ὅλη τή διάρκεια τῆς ἱστορίας τοῦ ἀθωνικοῦ μοναχισμοῦ ἦταν καί παραμένει ὅτι ἡ Παναγία εἶναι ἡ προστάτιδα τοῦ Ἁγίου Ὄρους, πού φυλάει τόν Ἄθωνα καί τούς ἀσκούμενους σ᾿ αὐτό πατέρες, ἐπαγρυπνώντας καί πρεσβεύοντας γι᾿ αὐτούς. Ἀφορμή γι᾿ αὐτό στάθηκαν οἱ ὑποσχέσεις πού ἔδωσε ἡ κυρία Θεοτόκος στόν πρῶτο ἀθωνίτη ἅγιο, ὅσιο Πέτρο τόν Ἀθωνίτη, ὅπως αὐτές καταγράφηκαν στό Βίο του, ἀλλά καί στό Ἐγκώμιο πρός αὐτόν πού συνέταξε ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἀλλά καί σέ διάφορες διηγήσεις γιά τήν ἔλευση τῆς Θεοτόκου στόν Ἄθωνα καί τήν δωρεά τοῦ ἱεροῦ αὐτοῦ τόπου σ᾿ αὐτήν ἀπό τόν υἱό της.
Ἀπόηχους τῶν διηγήσεων γιά τά παραπάνω βρίσκουμε καί σέ ἀρκετά ἔργα τοῦ λογίου μοναχοῦ τοῦ 19ου αἰώνα Ἰακώβου Νεασκητιώτου, ὅπως, γιά παράδειγμα, στό κείμενο «Περί τοῦ κλήρου τῆς Θεοτόκου Ἄθω»,  ὅπου ὁ ὅσιος Πέτρος ὁ Ἀθωνίτης κατά τό ταξίδι τῆς ἐπιστροφῆς του ἀπό τήν Ρώμη, κι ἐνῶ βρισκόταν στό πλοῖο εἶδε σέ ὅραμα «τήν Πανάχραντον Θεοτόκον μετά τινος ὑπερβαλλούσης αἴγλης» μαζί μέ τόν ἅγιο Νικόλαο Μύρων, ὁ ὁποῖος τῆς ζήτησε νά ὑποδείξει στόν Πέτρο «τόπον, ἐν ᾧ τόν ὑπόλοιπον τῆς ζωῆς αὐτοῦ διατελέσει χρόνον, τά φίλα τῷ Θεῷ διαπράττων». Σύμφωνα μέ τό κείμενο, ἡ Θεοτόκος ἀποκρίθηκε στόν ἅγιο Νικόλαο ὅτι, «ἐν τῷ ὄρει τοῦ Ἄθω ἔσται ἡ ἀνάπαυσις αὐτοῦ, ὅπερ εἴληφα εἰς κλῆρον ἐμόν, αἰτησαμένη παρά τοῦ υἱοῦ μου καί Θεοῦ μου», διατυπώνοντας καί τίς λοιπές γνωστές ὑποσχέσεις της τόσο πρός τόν ὅσιο Πέτρο ὅσο καί πρός ὅλους τούς «τῶν κοσμικῶν ἀναχωροῦντες συγχύσεων καί τῶν πνευματικῶν ὅσῃ δυνάμει ἀντεχομένους» μοναχούς τοῦ Ἁγίου Ὄρους.
     Ἰδιαίτερη σημασία γιά τήν ἀνίχνευση τῶν πηγῶν τῆς ἱστορίας τοῦ ἀθωνικοῦ μοναχισμοῦ ἔχει τό σύνολο ἐκεῖνο τῶν διηγήσεων πού καταγράφουν τίς πατριογραφικές ἁγιορειτικές παραδόσεις, ὅπως τό προαναφερθέν κείμενο τοῦ μοναχοῦ Ἰακώβου. Οἱ παραδόσεις αὐτές ἀφοροῦν στίς ἀπαρχές τοῦ ἀθωνικοῦ μοναχισμοῦ, τήν ἵδρυση τῶν μοναστηριῶν, τίς θαυματουργές εἰκόνες ἀλλά καί σέ γεγονότα πού φέρονται νά συνέβησαν στόν Ἄθωνα κατά τήν ὑπερχιλιόχρονη ἱστορική διαδρομή του. Οἱ διηγήσεις αὐτές ἐντάχθηκαν μέ ἀρκετή καθυστέρηση στόν χάρτη τῶν πηγῶν τῆς ἱστορίας τοῦ Ἁγίου Ὄρους. Οἱ πρῶτες ἀναφορές ἔγιναν μόλις στά τέλη τοῦ 19ου αἰώνα ἀπό τόν Μανουήλ Γεδεών, πού δημοσίευσε τό 1885 μιά σειρά ὀκτώ διηγήσεων ὑπό τόν τίτλο: Ἀνάμνησις μερική περί τοῦ Ἁγίου Ὄρους Ἄθω ἐκ παλαιῶν ἱστοριῶν καί ἀπό τόν Σπυρίδωνα Λάμπρο, πού δημοσίευσε τό 1912 συλλογή κειμένων ὑπό τόν τίτλο: Πάτρια τοῦ Ἁγίου Ὄρους Ἄθω. Ἀνάμεσα στά κείμενα αὐτά βρίσκουμε καί τό ἐπιγραφόμενο: Ἀνάμνησις μερική περί τοῦ Ἄθω ὄρους τά λεγόμενα Πάτρια, στό ὁποῖο γίνεται ἀναφορά καί στό ταξίδι τῆς Θεοτόκου στόν Ἄθωνα ἀλλά καί στήν Κύπρο.


      Ἄν καί δέν ἔχει πραγματοποιηθεῖ μέχρι σήμερα μία συστηματική καταγραφή τοῦ συνόλου τῆς χειρόγραφης πατριογραφικῆς παράδοσης, ἐν τούτοις ἔχει ἐπισημανθεῖ ἕνας ἱκανός ἀριθμός χειρογράφων κωδίκων, οἱ παλαιότεροι ἀπό τούς ὁποίους χρονολογοῦνται στόν 16ο αἰώνα. Γνωρίζουμε μέχρι σήμερα, ἀπό καταγραφές τῶν Κρίτωνος Χρυσοχοΐδη, Antonio Rigo, Νικολάου Λιβανοῦ, ἀλλά καί τοῦ ὑποφαινόμενου, ὀκτώ κώδικες πού χρονολογοῦνται στόν 16ο αἰώνα, δέκα ἐννέα κώδικες πού χρονολογοῦνται στόν 17ο, ἑπτά στόν 18ο αἰώνα καί ἀρκετούς πού χρονολογοῦνται στόν 19ο αἰώνα. Θά πρέπει ὅμως νά ληφθεῖ ὑπόψιν τό γεγονός ὅτι οἱ παραδόσεις αὐτές, προτοῦ καταγραφοῦν ἐγγράφως, μεταδίδονταν προφορικά ἀπό τούς μοναχούς πολύ πρίν, ἀπό γενιά σέ γενιά.
      Ὅσον ἀφορᾶ στήν κυπριακή χειρόγραφη παράδοση περί τῆς ἐλεύσεως τῆς Θεοτόκου στήν Κύπρο μετά τό ταξίδι της στόν Ἄθωνα, ἀπό τήν μέχρι σήμερα ἔρευνά μας, προκύπτουν συνοπτικά τά παρακάτω δεδομένα, πού βασίζονται κυρίως στίς σχετικές μέ τό θέμα μελέτες, ἀπό τήν παλαιότερη, τοῦ Χαρίλαου Παπαϊωάννου στά Κυπριακά Χρονικά, πρίν ἀκριβῶς ἑκατό χρόνια  (1912) μέχρι τίς πρόσφατες. Βάσει αὐτῶν, ἡ σωζόμενη κυπριακή χειρόγραφη παράδοση παρουσιάζεται ἰδιαίτερα πτωχή, καθώς πέρα ἀπό τήν πολύ σημαντική πληροφορία τοῦ Χαριλάου Παπαϊωάννου τό 1911 καί τοῦ Ἰωάννη Συκουτρῆ, τό 1923, περί ἑνός χειρογράφου τοῦ 15ου αἰώνα, πού προερχόταν ἀπό τή βιβλιοθήκη τοῦ Χριστοδούλου Ἀντωνιάδη Γεννᾶ ἐκ Κυθραίας, ἔχουν καταγραφεῖ δύο ἐπιπλέον κώδικες. Ὁ πρῶτος τοῦ ἔτους 1732/1733, τοῦ ναοῦ Ἁγίας Τριάδος Καρπασίας, τοῦ ὁποίου γραφέας εἶναι ὁ μοναχός τῆς μονῆς Ἀκάκιος Τά περιεχόμενα τοῦ κώδικα αὐτοῦ ἀνέλυσε πρόσφατα ὁ Γεώργιος Κάκκουρας, ἐνῶ δημοσίευση τοῦ ἀποσπάσματος τοῦ κώδικα πού ἀναφέρεται στόν ἐρχομό τῆς Θεοτόκου στήν Κύπρο καί σέ νεοελληνική μετάφραση ἔχουμε ἀπό τόν Κυριάκο Χατζηιωάννου, Ἡ ἀρχαία Κύπρος εἰς τάς ἑλληνικάς πηγάς. Ὁ δεύτερος κώδικας εἶναι πάλι τοῦ 18ου αἰώνα, διά χειρός τοῦ κυπρίου γραφέα, ἀρχιμανδρίτου Παϊσίου, μετέπειτα ἀρχιεπισκόπου Κύπρου, καί ἐμπεριέχεται σέ χειρόγραφο πού ἀνῆκε στόν καθηγητή τοῦ Ἐμπορικοῦ Λυκείου Λάρνακας Π. Μητρόπουλο.
    Στό «Συναξάριον τῆς Κωνσταντινουπόλεως» (10ος-12ος αἰ.) ἀναφέρεται πώς ὁ Λάζαρος «ἔζησε μετά τό ἐκ νεκρῶν αὖθις ἀναβιῶσαι ἔτη δεκαοκτώ, προχειρισθείς ἐπίσκοπος ἐν τῇ εἰρημένῃ Κιτιαίων πόλει παρά Πέτρου τοῦ Ἀποστόλου». Στό Συναξάριο τοῦ Τριωδίου ἀναφέρεται ὅτι στήν Κύπρο ὁ Λάζαρος χειροτονήθηκε ἐπίσκοπος Κιτίου ἀπό τούς ἀποστόλους Βαρνάβα, Παῦλο καί Μάρκο καί ὅτι τό ὠμοφόριό του τοῦ τό χάρισε ἡ Θεοτόκος πού τό ἔφτιαξε μέ τά ἴδια της τά χέρια.
    Τόν 16ο αἰ., στό πολύ δημοφιλές ἔργο Θησαυρός τοῦ Δαμασκηνοῦ Στουδίτου, ἐπισκόπου Ρεντίνης, καί πιό συγκεκριμένα, στήν ἀναφορά στόν ἅγιο Λάζαρο, ἔχουμε τήν πρώτη δημοσιευμένη ἔντυπη ἀναφορά τῆς παραδόσεως, πώς ὄχι μόνο ἡ Θεοτόκος δώρισε στόν πρῶτο ἐπίσκοπο Κιτίου Λάζαρο τό ὠμοφόριό του, ἀλλά καί ὅτι ἡ δωρεά αὐτή ἔγινε ἀπό τήν ἴδια τήν Θεοτόκο κατά τήν ἐπίσκεψή της στήν Κύπρο: «Ἐκεῖ (στήν Κύπρο, δηλαδή) λέγουσιν ὅτι ἡ Παναγία ἀκόμη ὅταν ἦτο σωματικῶς εἰς τήν γῆν, τοῦ ὑπῆγεν ἕνα ὠμόφορον, τό ὁποῖον ὠμόφορον ἡ Παναγία μοναχή της τό ἔκαμε μέ τά χέρια της». Πρόκειται γιά μνεία πού ἀσφαλῶς προϋποθέτει τήν ὕπαρξη σχετικῆς παλαιότερης τοῦ 16ου αἰ. προφορικῆς ἤ γραπτῆς παραδόσεως.
    Τό σχετικό κείμενο πού μετέγραψε ὁ μοναχός Ἀκάκιος στόν ἤδη ἀναφερθέντα κώδικα τῆς μονῆς Ἁγίας Τριάδος Καρπασίας, φέρει τόν τίτλο: «Ἀνάμνησις μερική περί τοῦ Ἄθω ὄρους, τά λεγόμενα Πάτρια καί ἀπόδειξις ὅτι πώς ἦλθεν ἡ κυρά δέσποινα Θεοτόκος ἐν τῇ νήσῳ Κύπρῳ εἰς χώραν Λάρναξ». Τό πρῶτο μέρος τοῦ σύνθετου αὐτοῦ τίτλου ἀναπαράγει τήν ἐπιγραφή πού φέρουν τά περισσότερα ἀπό τά ἀθωνικά χειρόγραφα μέ τό ἴδιο θέμα, ἐνῶ τό δεύτερο μέρος, σκοπό ἔχει νά προβάλλει τήν σχετική περί τῆς ἐλεύσεως τῆς Θεοτόκου στήν Κύπρο παράδοση.
    Σέ κάποιο σημεῖο τοῦ κειμένου του, ὁ μοναχός Ἀκάκιος, σημειώνει, ἐπιστρατεύοντας τήν προαναφερθεῖσα ἀναφορά τοῦ Δαμασκηνοῦ Στουδίτου: «Ὅτι πώς ἦλθεν ἡ Παναγία εἰς τήν Κύπρον καί ἤφερεν τοῦ ἁγίου Λαζάρου ὠμοφόριον τό μαρτυρεῖ καί σοφώτατος Δαμασκηνός ὁ Στουδίτης εἰς τό βιβλίον του, ὅπου τό ὀνόμασε Θησαυρόν εἰς τό Συναξάρι τοῦ ἁγίου Λαζάρου εἰς τό τέλος τοῦ αὐτοῦ συναξαρίου ἀμήν».
    Στή συνάφεια αὐτή, θά πρέπει νά ἀναφέρουμε ὅτι ἡ ἐφέστια εἰκόνα τοῦ Ἁγίου Ὄρους, ἡ Θεοτόκος Ἄξιόν Ἐστιν, ἀπό εἰκονογραφικῆς ἀπόψεως εἶναι τοῦ τύπου τῆς Παναγίας τοῦ Κύκκου, μία παραλλαγή δηλαδή τῆς Ἐλεοῦσας πού ὡς γνωστόν φυλάσσεται στή μονή Κύκκου, ἐδῶ στήν Κύπρο. Μέ μεγάλο ἐνδιαφέρον ἀναμένουμε τήν μελλοντική ἔρευνα νά δώσει μία πειστική ἀπάντηση στό ἐρώτημα γιατί ἡ περισσότερο τιμώμενη εἰκόνα τοῦ Ἁγίου Ὄρους υἱοθέτησε ἕναν εἰκονογραφικό τύπο πού συνδέεται ἄμεσα μέ τήν Κύπρο. Θά μποροῦσε ἄραγε ἡ παράδοση περί τῆς ἐλεύσεως τῆς Θεοτόκου τόσο στόν Ἄθωνα ὅσο καί στή μεγαλόνησο νά σχετίζεται μέ αὐτό τό ἐρώτημα;

    Στή συνέχεια τῆς εἰσηγήσεώς μας, καί ἐντελῶς συνοπτικά θά ἀναφερθοῦμε, ὡς χαρακτηριστικό παράδειγμα, σέ μία ἀπό τίς πολλές καταγεγραμμένες στήν ἀθωνική παράδοση παραλλαγές τῆς διηγήσεως, ἡ ὁποία ἐξιστορεῖ τήν ἔλευση τῆς Θεοτόκου στόν Ἄθωνα καί ἐν συνεχείᾳ στήν Κύπρο. Διηγήση, πού μᾶς παρέδωσε μεταφρασμένη «εἰς κοινήν ἡμετέραν διάλεκτον» ὁ προαναφερθείς μοναχός Ἰάκωβος Νεασκητιώτης. Ὁ Ἰάκωβος ὑπῆρξε ὁ παραγωγικότερος Ἁγιορείτης γραφέας ἀλλά καί ὁ πολυγραφέστερος Ἁγιορείτης συγγραφέας κατά τόν 19ο αἰώνα μέ εὐρύ πεδίο συγγραφῆς, ἀπό τήν ὑμνογραφία καί τή μετάφραση σέ ἁπλούστερη γλώσσα ἁγιολογικῶν, πατερικῶν καί ἀσκητικῶν κειμένων ὥς τήν ἁγιορειτική ἱστορία καί τά θεολογικά καί ἀντιρρητικά του κείμενα.
    Τό ἔργο στό ὁποῖο ἀναφερόμαστε ἐπιγράφεται Διήγησις παλαιά σωζομένη ἐν χειρογράφοις ἑλληνιστί, παρά δέ τῇ σθλαβικῇ καί δακικῇ ἤτοι βλαχομποδανικῇ ἐντύποις ἐκδεδομένη, ἀφ᾿ ἧς ἡ παρούσα μετεφράσθη εἰς κοινήν ἡμετέραν διάλεκτον, ὅπως ἡ Κυρία Θεοτόκος ἦλθεν εἰς τό ὄρος τοῦ Ἄθωνος ἔτι ζῶσα ὡς κλῆρον αὐτῇ δοθέντος. Πρόκειται γιά ἀνέκδοτο μεταφραστικό ἔργο τοῦ Ἰακώβου Νεασκητιώτου, τό ὁποῖο συντάχθηκε στά 1847-1848, στό πλαίσιο τῆς περίφημης Ἀθωνιάδος του, πού ἀφορᾶ στήν ἱστορία τοῦ Ἁγίου Ὄρους, ἀπό τά πρῶτα χρόνια τῆς ἐμφάνισης τοῦ μοναχισμοῦ στόν Ἄθωνα μέχρι τίς μέρες του.
    Διήγησις ἀρχίζει μέ τήν συγκέντρωση τῶν Ἀποστόλων στήν οἰκία τοῦ Ζεβεδαίου ὅπου παρίστατο καί ἡ Θεοτόκος, μετά τήν Ἀνάληψη τοῦ Κυρίου. Ἐκεῖ ἀποφάσισαν, θέλοντας νά ἐφαρμόσουν τήν ἐντολή τοῦ Κυρίου, νά βάλουν κλῆρο ὥστε νά φανεῖ σέ ποιό μέρος τῆς γῆς ἔπρεπε ὁ καθένας ἀπ᾿ αὐτούς νά πορευθεῖ, γιά νά «μαθητεύσει τά ἔθνη». Στή Θεοτόκο ἔπεσε ὁ κλῆρος τῆς Ἰβηρίας. Λίγο πρίν ξεκινήσει ὅμως γιά τήν ἀποστολή της, παρουσιάσθηκε σ᾿ αὐτήν ἄγγελος Κυρίου καί τῆς εἶπε νά μήν ἀναχωρήσει ἀκόμη ἀπό τήν Ἱερουσαλήμ μέχρις ὅτου φανεῖ τό θέλημα τοῦ Θεοῦ.
    Στή συνέχεια ἡ Διήγησις μεταφέρεται στήν Κύπρο ὅπου βρισκόταν ὁ Λάζαρος, τόν ὁποῖο εἶχε ἀναστήσει ὁ Κύριος, «διά τόν φόβον τῶν Ἰουδαίων», πού ζητοῦσαν νά τόν σκοτώσουν καθώς πολλοί πίστευσαν ἐξ αἰτίας τῆς ἀναστασεώς του. Ἐκεῖ ὁ Λάζαρος εἶχε χειροτονηθεῖ ἀπό τόν ἀπόστολο Βαρνάβα ἐπίσκοπος τῆς Λάρνακας. Ἐπιθυμώντας νά συναντηθεῖ μέ τήν Θεοτόκο, τῆς μήνυσε νά μεταβεῖ στήν Κύπρο, ἀφοῦ ἐκεῖνος φοβόταν νά ἐπιστρέψει στήν Ἱερουσαλήμ. Μετά τήν ἀποδοχή τῆς πρόσκλησης ἀπό τήν Θεοτόκο, ὁ Λάζαρος ἔστειλε πλοῖο στήν Ἰόππη γιά νά τήν παραλάβει. Κατά τό ταξίδι ἡ Θεοτόκος εἶχε συνταξιδιῶτες τόν ἅγιο Ἰωάννη τό Θεολόγο, τόν Πρόχορο καί μερικούς ἀπό τούς ἑβδομήκοντα ἀποστόλους. Διαβάζουμε στό κείμενο:
  Ὁ δέ Λά­ζα­ρος ὁ τε­τρα­ή­με­ρος καί φί­λος τοῦ Χρι­στοῦ, εὑ­ρί­σκε­το ἐν τῇ νή­σῳ Κύ­πρου, ἀ­να­χω­ρή­σας δι­ά τόν φό­βον τῶν Ἰ­ου­δαί­ων, οἵ­τι­νες ἐ­ζή­τουν ἀ­πο­κτεῖ­ναι αὐ­τόν, ὅ­τι πολ­λοί δι᾿ αὐ­τόν ἐ­πί­στευ­σαν εἰς τόν ἐκ νε­κρῶν ἀ­να­στά­ντα Χρι­στόν. Χει­ρο­το­νη­θείς δέ πα­ρά τοῦ ἀ­πο­στό­λου Βαρ­νά­βα ἀρ­χι­ε­ρα­τεύ­ειν ἐν μι­ᾷ τῶν πό­λε­ων, τῇ νῦν κα­λου­μέ­νῃ Λάρ­να­κα. Ἐ­πε­θύ­μει δέ ἰ­δεῖν καί ἀ­πο­λαύ­σαι τήν δέ­σποι­ναν Θε­ο­τό­κον ἐν τῷ πα­ρό­ντι βί­ῳ καί φο­βού­με­νος ἀ­πελ­θεῖν εἰς Ἱ­ε­ρο­σό­λυ­μα, ἐ­μή­νυ­σε τῇ Θε­ο­τό­κῳ τόν πο­λύν πό­θον ὅν εἶ­χε τοῦ ἰ­δεῖν αὐ­τήν ἔ­τι ἅ­παξ ζῶ­σαν. Ἀντέγραψε δέ πρός αὐτόν ἡ μήτηρ τοῦ Κυρίου τοῦ ἀποστεῖλαι πλοῖον εἰς Ἰόππην, καί κατελθεῖν αὐτήν τοῦ διαπλεῦσαι πρός αὐτόν εἰς Κύπρον. Καί ἑτοιμάσας ὠμοφόριον καί ἐπιμανίκια, οἰκείαις χερσίν πλέξας αὐτά, ἐλθόντος τοῦ πλοίου, κατέβη μετά τοῦ θεολόγου Ἰωάννου καί τινων μαθητῶν ἐκ τῶν ἑβδομήκοντα, καί Προχόρου, ἀνέβησαν εἰς τό πλοῖον.
Στή μέση ὅμως τοῦ πελάγους σηκώθηκε μεγάλη θαλασσοταραχή πού παρέσυρε τό πλοῖο μέχρι τό ὄρος Ἄθως. Ἐκεῖ τό πλοῖο προσώρμισε στό λιμάνι τοῦ Κλήμεντος. Τήν ἐποχή ἐκείνη βρίσκονταν στόν Ἄθωνα εἰδωλεῖα καί βωμοί τοῦ Ἀπόλλωνα, στόν ὁποῖο οἱ κάτοικοι «εἶχον μεγάλην εὐλάβειαν». Μέ τό πού ἔφθασε ὅμως τό πλοῖο, τά εἴδωλα ἄρχισαν νά κράζουν καί νά καλοῦν τούς ἀνθρώπους νά κατέβουν στό λιμάνι γιά νά προσκυνήσουν τήν μητέρα τοῦ Θεοῦ κάτι πού ἀμέσως ἔγινε. Ἐκεῖ ἡ Θεοτόκος κήρυξε τό εὐαγγέλιο μέ ἀποτέλεσμα νά πιστέψουν ὅλοι τους στόν Χριστό. Τήν ἴδια στιγμή σημειώθηκαν καί πολλά θαύματα καί θεραπεῖες ἀσθενῶν. Τότε ἡ Θεοτόκος εὐλόγησε τό Ὄρος λέγοντας, «οὗτος ὁ τόπος μένει εἰς κλῆρον ἐμόν εἰς τό αἰῶνα καί ἡ χάρις τοῦ ἐξ ἐμοῦ τεχθέντος κατασκηνώσει ἐν αὐτῷ». Εἶπε δέ καί ὑποσχέθηκε καί ἄλλα πολλά καί στή συνέχεια, ἀφοῦ ἄφησε ἕνα μαθητή της νά «μείνῃ εἰς τό Ὄρος ἱερατεύειν τά θεῖα μυστήρια καί διδάσκειν τόν λαόν καί στηρίζῃ τούς νεοφωτίστους», ἀνέβηκε πάλι στό πλοῖο καί ἀναχώρησαν γιά τήν Κύπρο ὅπου ἔφθασαν «αὐθημερόν». Στή συνέχεια ἡ Διήγηση περιγράφει τή συνάντηση τῆς Θεοτόκου μέ τόν Λάζαρο στήν Κύπρο ὅπου ἡ Θεοτόκος παρέμεινε λίγες μέρες πρίν ἐπιστρέψει στήν Ἱερουσαλήμ, ὅπου καί ἐκοιμήθη «ἐν ἐκείνῳ τῷ ἔτει». Διαβάζουμε στό κείμενο:
Ὁ δέ Λάζαρος εὑρίσκετο εἰς μεγάλην λύπην καί ἀθυμίαν διά τήν ἀργοπορίαν τῆς ἐλεύσεως τοῦ πλοίου, ὑποπτευόμενος μήπως καί συνέβη ναυάγιον, μή γινώσκον τά διαπραχθέντα ὑπό τῆς θείας δυνάμεως. Ὡς δέ ἄφνω εἶδε τήν ὑπεραγίαν Θεοτόκον ἐλθοῦσαν πρός αὐτόν, ὑπερεχάρη λίαν καί προσκυνήσας αὐτήν ὑπεδέξατο χαίρων. Ἡ δέ ἁγία Θεοτόκος τοῦ ἐπρόσφερε τά ἱερά δῶρα, ἔργα τῶν ἁγίων αὐτῆς χειρῶν, ἕνα ἱερόν στιχάριον καί ἕν ἅγιον ὠμοφόριον, ὁποῦ ἐπιτηδείως αὐτοχείρως ἔπλεξε καί ἐπιμανίκια. Ὑποδεξάμενος δέ αὐτήν εὐλαβῶς ὁ ἱερός Λάζαρος τοῦ ἐδιηγήθη ἡ Θεοτόκος τά ὅσα ἐκ θείας προνοίας καί δυνάμεως ἔγιναν εἰς τό ὄρος τοῦ Ἄθωνος. Τά ὁποῖα ἀκούσας ὁ Λάζαρος ἐθαύμασε καί ἐδόξασε τόν Θεόν, τόν οἰκονομοῦντα παράδοξα κατά τήν θείαν Του βούλησιν. Μείνασα δέ ἱκανάς ἡμέρας ἡ Θεοτόκος εἰς Κύπρον συνηδομένη τῷ δικαίῳ Λαζάρῳ, ἐν τῷ ναῷ τῆς ἐπισκοπῆς αὐτοῦ καί εὐλογήσασα τοῦ ἐκεῖσε πιστούς, καί ἰάσεις τελέσασα τοῖς πιστῶς αὐτῇ ἔπλευσε πρός Ἰόππην, καί ἐπανῆλθεν εἰς τήν Ἱερουσαλήμ καί ἔμεινεν ἐν τῇ ἁγίᾳ Σιών εἰς τήν οἰκίαν τοῦ Ζεβεδαίου πατρός τοῦ Θεολόγου Ἰωάννου. Καί ἐν ἐκείνῳ τῷ ἔτει ἐκοιμήθη ἡ Θεοτόκος.
Ὁ συντάκτης στή συνέχεια μᾶς πληροφορεῖ ὅτι «ταῦτα ἔγραψεν ὁ Μοναχός Στέφανος ἁγιορείτης περί τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου, ὅτι ἦλθεν εἰς τό ὄρος τοῦ Ἄθωνος καί ἐκήρυξεν, ὅτι θέλει μένει ἡ δύναμις τοῦ ἱεροῦ αὐτῆς κηρύγματος μέχρι συντελείας τῶν αἰώνων. ὅτε τό οἰκουμενικόν κήρυγμα τῶν πανευφήμων Ἀποστόλων ἐξασθενήσῃ διά τό ψυχρανθῆναι τήν ἀγάπην τῶν πολλῶν, καί πληθυνθῆναι τήν ἀνομίαν, τότε ἡ τελείωσις τοῦ εὐαγγελικοῦ λόγου νά διαμένῃ ἐν τῷ Ὄρει κατά μέρος εἰς τούς ἔχοντας ἐν τῇ ψυχῇ αὐτῶν τόν θεῖον φόβον ἐγκυμονοῦντα.». 
Εἶναι φανερό ὅτι γράφοντας τά παραπάνω ὁ Ἰάκωβος εἶχε κατά νοῦν τίς τυχόν ἐκφράσεις δυσπιστίας πού θά δημιουργοῦσε ἡ ἐξιστόρηση περί τοῦ θεομητορικοῦ ταξιδιοῦ στόν Ἄθωνα, γι᾿ αὐτό καί ἐπιστράτευσε ἐκ τῶν προτέρων ὅσα ντοκουμέντα μποροῦσε νά ἀντιπαραθέσει ὥστε νά διαλυθοῦν οἱ τυχόν ἐπιφυλάξεις ἀπό τούς ἀναγνῶστες τοῦ ἔργου του.
 Σέ ἕνα ἄλλο χειρόγραφο πού παραδίδει τό ἱστορικό περί τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἔργο του Ἀθωνιάς διαφαίνεται ἐντονότερη ἡ ἀγωνία του γιά τήν ἀποδοχή τῆς ἐξιστορήσεώς του περί τῆς θεομητορικῆς παρουσίας στόν Ἄθωνα. Γράφει χαρακτηριστικά:
«Ἀρκούντως ἀποδείξαντες περί τοῦ ὄρους Ἄθω ὅτι κλῆρος τῆς Θεοτόκου ἐδόθη αὐτῇ ἀπ᾿ ἀρχῆς τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος, ἕπεται νά ἀποδειχθῇ καί πῶς καί πότε ἀπεκληρώθη αὐτῇ, ὡς εἰς πολλά σωζόμενα // χειρόγραφα βιβλία εὑρίσκεται γεγραμμένον, ἐν τε τῇ Ἱερᾷ Μονῇ Βατοπαιδίου, ἐν τῇ βιβλιοθήκῃ τῆς Σκήτεως τῆς Ἁγίας Ἄννης, ἐν τῇ Φιλοθέου, Κωνσταμονίτου, Σταυρονικήτα, ἐν διαφόροις ἄλλαις Μοναῖς, σκήταις, καί κελλία. Ἐν δέ τῇ τοῦ Ζωγράφου εὑρίσκεται ἐν τύποις εἰς βιβλίον τετυπωμένον σθλαβιστί.
(Ἐδῶ νά σημειώσουμε ὅτι πρῶτος πού ἔκανε λόγο στούς Ρώσους περί τῆς ἰδιαίτερης προστασίας τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἀπό τήν Θεοτόκο, θεωρεῖται ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ Γραικός ὁ Βατοπαιδινός τόν 16ο αἰ.)
    Καί συνεχίζουμε στό κείμενο τοῦ μοναχοῦ Ἰακώβου: Ὡσαύτως καί εἰς δακικήν οὐγγροβλαχικήν διάλεκτον εἴδομεν ἐν τύποις βιβλίον ἐμπεριέχον αὐτό ἀπαραλλάκτως. Δῆλον δέ ὅτι τά παλαιά χειρόγραφα πρεσβύτερα τῶν τετυπωμένων διά πιεστηρίων εἰσιν, ὁ γάρ τύπος ὕστερον ἐφευρέθη. Οἶδα ὅμως ὅτι εἰς αὐτό οἱ πολλοί ἀπιστοῦσι, καί μάλιστα οἱ ἐλλόγιμοι. Ἀλλ᾿ ἡμεῖς, φησίν ὁ Ἀπόστολος, διά πίστεως περιπατοῦμεν, οὐ διά εἴδους. Ποῖος γάρ τολμείας ἤθελε συῤῥᾶψαι ψευδῶς μίαν τοιαύτην ῥαψωδίαν; Ἀμή ἐάν εἰς αὐτά ἀπιστῶμεν, θέλει ἀπιστῶμεν καί εἰς τάς θείας γραφάς. Καί ἰδοῦ βλέπομεν ὅτι ἐξεδόθη βίβλος ἀνατρέπουσα τήν εἰς τόν ναόν τῆς Θεοτόκου Εἴσοδον, καί δώδεκα ἔτη ἐν αὐτῷ μείνασαν τρεφομένην διά χειρός ἀγγέλου. Ὡσαύτως, καί εἰς τήν ἁγίαν αὐτῆς μετάστασιν ἁρπαγήν διά νεφελῶν τῶν ἱερῶν ἀποστόλων εἰς τήν κηδείαν αὐτῆς, καί τήν εἰς τόν Θωμᾶν δόσιν τῆς ἀκηράτου αὐτῆς Ζώνης... ἀποσκοποῦντας». 
     Τό παραπάνω ἀπόσπασμα εἶναι πολύ ἐνδιαφέρον καθώς μᾶς διαφωτίζει ἀφενός γιά τό εὖρος τῆς χειρόγραφης παράδοσης τῆς διηγήσεως περί τῆς ἐλεύσεως τῆς Θεοτόκου στόν Ἄθωνα καί ἀφετέρου γιά τόν τρόπο ἐργασίας τοῦ μοναχοῦ Ἰακώβου, ὁ ὁποῖος φαίνεται ὅτι ὡς πρώϊμος ἐρευνητής, περιέδραμε ὁλόκληρο τόν Ἄθωνα γιά δρέψει τούς πολύχυμους πνευματικούς καρπούς στό λειμώνα τῶν ἀθωνικῶν βιβλιοθηκῶν. Ὁλόκληρο τό κείμενο τῆς Διηγήσεως προτιθέμεθα σύν Θεῷ νά ἐκδώσουμε στά Πρακτικά τοῦ παρόντος Συνεδρίου.
    Ἀνεξάρτητα πάντως ἀπό τή θεώρηση τῆς, οὕτως ἤ ἄλλως, ζῶσας καί ἱσχυρῆς ἁγιορειτικής ἀλλά καί κυπριακῆς παραδόσεως περί τῆς ἐλεύσεως τῆς Θεοτόκου στό Ἅγιον Ὄρος καί κατόπιν στήν Κύπρο, καί γιά νά κλείσουμε μέ τόν περιηγητή μέ τόν ὁποῖο ξεκινήσαμε τήν εἰσήγησή μας, τόν μοναχό Βασίλειο Μπάρσκι, τόν φιλίστορα προσκυνητή ἁμφοτέρων τῶν τόπων, «Τό Ἅγιον Ὄρος εἶναι εὐλογημένο μέ τίς πρεσβείες καί εὐλογίες τῆς Θεοτόκου καί ὀνομάσθηκε ἔτσι καί δοξάσθηκε στά πέρατα τῆς γῆς, λόγῳ τῆς ἐκεῖ ἐγκαταστάσεως θεαρέστων ἀνδρῶν. Ὅσα λέγονται νοερῶς ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα, μέσῳ τοῦ Δαυΐδ, γιά τήν ὑπεραγία Θεοτόκο, ὅλα αὐτά ταιριάζουν καί γιά τόν Ἄθωνα: ‘’Ὄρος πῖον, ὄρος τετυρωμένον... ὅ εὐδόκησεν ὁ Θεός κατοικεῖν ἐν αὐτῷ’’».  

 Εἰσήγηση τοῦ συγγραφέα στό Ἐπιστημονικό Συμπόσιο: "Ἅγιον Ὄρος καί Κύπρος"
Λευκωσία 15 Δεκεμβρίου 2012
Αἴθουσα Διαλέξεων τῆς Ἑταιρείας Κυπριακῶν Σπουδῶν





Παρασκευή, 14 Δεκεμβρίου 2012

ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ. ΒΗΜΑΤΙΖΟΝΤΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ








Παταπίου μοναχοῦ Καυσοκαλυβίτου

Ἅγιον Ὄρος. Βηματίζοντας στόν τόπο καί τήν ἱστορία του









Ἅγιον Ὄρος 2012, σύν. σελίδων 330.
Ἔκδοση: Καλύβη Ἁγίου Ἀκακίου, Σκήτης Καυσοκαλυβίων, Ἅγιον Ὄρος.
Σειρά: Ἁγιορείτικος Λόγος ἀρ. 1





Μόλις κυκλοφόρησε τό νέο βιβλίο τοῦ μοναχοῦ Παταπίου Καυσοκαλυβίτου, Ἅγιον Ὄρος. Βηματίζοντας στόν τόπο καί τήν ἱστορία του, μέ θέματα ἀπό τήν ἁγιορειτική ἱστορία, πνευματικότητα, τέχνη καί παράδοση.




Κεντρική διάθεση: ἐκδόσεις Ἀθ. Σταμούλης, Ἀθήνα, τηλ. 210 5238305
Τό βιβλίο στή Θεσσαλονίκη διατίθεται ἤδη στά βιβλιοπωλεῖα: Ἀποστολική Διακονία, Περιβόλι τῆς Παναγίας, Ἰανός, Ἁγία Ἄννα, Λυδία, Σωτήρ, Ζωή, Πουρνάρας.

Πέμπτη, 13 Δεκεμβρίου 2012

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ: ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΣ


Διεθνές Επιστημονικό Συμπόσιο: Κύπρος καί Ἅγιον Ὄρος.
Λευκωσία, 15 - 16 Δεκεμβρίου 2012

Σάββατο
15 Δεκεμβρίου 2012

08:30 - 09:00
Ἐγγραφὴ Συνέδρων
09:00 - 09:30
Καλωσόρισμα ἀπὸ τὸν ΠρόεδροτῆςἙταιρείαςΚυπριακῶνΣπουδῶν, δρα Χαράλαμπο Γ. Χοτζάκογλου
Χαιρετισμὸς
ἀπὸ τὸν ἘξοχώτατοΠρέσβυτῆςἙλλάδοςστὴν Κύπρο,
κ
. Βασίλειο Παπαϊωάννου
Χαιρετισμὸς
ἀπὸ τὸΣεβασμιώτατοΜητροπολίτηΛεμεσοῦ, κ. Ἀθανάσιο
Χαιρετισμὸς
ἀπὸ τὸν ΕἰδικὸΓραμματέατῆςΚυπριακῆςἘπιτροπῆςΒυζαντινῶνΣπουδῶν, Ἀρχιμανδρίτη δρα Βενέδικτο Ἰωάννου
Συντονιστές
:
τ
. Καθ. Δημ. Τριανταφυλλόπουλος, Ἀρχιμ. δρ Βενέδικτος Ἰωάννου
09:30 - 09:45
Κρ. Χρυσοχοΐδης, ΔιευθυντὴςἘρευνῶνἘθνικοῦἹδρύματοςἘρευνῶν, Ἀθήνα:
Ἄθως καὶ Κύπρος. Μία στενὴ ἐξ ἀποστάσεως σχέση (10ος -18ος αἰ.)”
09:45 - 10:00
Μητροπολίτης Ταμασοῦ καὶὈρεινῆς, κ. Ἠσαΐας: «Κυπριακὲς φυσιογνωμίες τοῦ
Ἁγίου Ὄρους
»
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΜΠΟΣΙΟΥ
15 - 16
Δεκεμβρίου 2012


ΣΑΒΒΑΤΟ 15 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ
 
10:00 - 10:15
Ἐπίσκοπος Λήδρας καὶΚαθηγούμενοςἹ. Μ. Μαχαιρᾶ, κ. Ἐπιφάνιος:
«
Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανὸς καὶ τὸ Ἅγιον Ὄρος»
10:15 - 10:30
Καθ. Θεόδωρος Γιάγκου, Ἀριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης:
«
Ἅγ. Ὄρος - Μαῦρον Ὄρος Κύπρος»
10:30 -10:50
Συζήτηση
10:50 - 11:20
Διάλειμμα
Συντονιστές
:
Κ
. Χρυσοχοΐδης, δρ Χ. Χοτζάκογλου
11:20 - 11:35
Καθ. Κ. Κωνσταντινίδης, Πανεπιστήμιο Ἰωαννίνων:
«
Κυπριακὰ μὴ εἰκονογραφημένα χειρόγραφα στὶς μονὲς

τοῦ Ἁγ
. Ὄρους (11ος -16ος αι.)»
11:35 - 11:50
δρ Ν. Μελβάνι, ἐρευνητὴς Ἐθνικοῦ Ἱδρύματος Ἐρευνῶν, Ἀθήνα:
«
Κυπριακὰ εἰκονογραφημένα χειρόγραφα στὸν Ἄθω»
11:50 - 12:05
δρ Ζ. Μελισσάκης, ἐρευνητὴς Ἐθνικοῦ Ἱδρύματος Ἐρευνῶν, Ἀθήνα:
«
Ἀθωνικὰ χειρόγραφα στὴν Κύπρο»
12:05 - 12:20
Συζήτηση
12:30 - 13:00
Ξενάγηση στὸ Βυζαντινὸ Μουσεῖο Ἱδρύματος Ἀρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ
13:30 - 15:30
Γεῦμα
Συντονιστές
:
Καθ
. Κ. Κωνσταντινίδης, δρ Ἐλευθέριος Ἀντωνίου
16:00 - 16:15
δρ Ν. Μπονόβας, Μουσεῖο Βυζαντινοῦ Πολιτισμοῦ Θεσσαλονίκης,
δρ Χρ
. Χατζηχριστοδούλου, ΠολιτιστικὸἽδρυμα ΤραπέζηςΚύπρου:
«
Ἡ τιμὴ τοῦ ἀποστόλου Βαρνάβα στὴν Ἱερὰ Μονὴ Ἰβήρων τοῦ Ἁγίου Ὄρους»
16:15 - 16:30
δρ Ν. Λιβανός, ἐρευνητὴς Ἐθνικοῦ Ἱδρύματος Ἐρευνῶν, Ἀθήνα:
«
Ἀθωνικὲς ζητεῖες στὴν Κύπρο κατὰ τὴν Ὀθωμανικὴ περίοδο»
16:30 - 16:45
π. Πατάπιος Καυσοκαλυβίτης: «Ἡ παράδοση περὶ ἐλεύσεως τῆς Θεοτόκου
στὴν Κύπρο μέσα ἀπὸ τὰ Πάτρια τοῦ Ἁγ
. Ὄρους καὶ τὴ χειρόγραφη παράδοση»
16:45 - 17:00
δρ Σόλων Χατζησολωμός: «Ἔνας ἄγνωστος ὕμνος εἰς τὴν Παναγίαν τοῦ Κύκκου
ἀπὸ τὸν Κωνσταντίνο Φλαγκὴ
(15ος -16ος αἰ. / Κώδ. Κουτλουμουσίου 427)»
17:00 -17:20
Συζήτηση
17:20 - 17:45
Διάλειμμα
Συντονιστές
:
δρ Ἰωάν
. Ἠλιάδης, δρ Χρ. Χατζηχριστοδούλου
17:45 - 18:00
Μητροπολίτης Κυρηνείας, κ. Χρυσόστομος: «Σχέσεις Κερύνειας καὶ Ἁγίου Ὄρους»
18:00 - 18:15
δρ Ἰωακ. Παπάγγελος, ἀρχαιολόγος: «Ἡ δράση τοῦ βουλευτοῦ Λάρνακος
Εὐαγγέλου Χατζηϊωάννου στὸ Ἅγιον Ὄρος τὸ
1913»
18:15 - 18:30
Ἀρχιμ. Λάζαρος Γεωργίου: «Ἡ συμβολὴ τοῦ μητροπολίτου Κιτίου Μελετίου
Μεταξάκη στὸ Ἁγιορειτικὸ Ζήτημα
»
18:30 - 18:45
π. Μωϋσὴς Ἁγιορείτης: «Ἁγιορεῖτες μοναχοὶ στὴν Κύπρο (20ὸς αἰ.)»
18:45 - 19:00
Κωστῆς Κοκκινόφτας, Κέντρο Μελετῶν Ἱ. Μ. Κύκκου: «Ἡ Κοινότητα Καϊμακλίου
καὶ ἡ σχέση της μὲ τὸ Ἅγιον Ὄρος
(τ. 19ου - ἀρχ. 20οῦ αἰ.)»
19:00 - 19:30
Συζήτηση
19:30 - 20:00
Κ. Παπαγεωργίου, Βιβλιοπαρουσίαση τοῦ ἔργου τοῦπ. Μωϋσέως Ἁγιορείτου,
Μέγα Γεροντικὸ ἐναρέτων Ἁγιορειτῶν τοῦ
20οῦ αἰ
., Θεσσαλονίκη, ἐκδόσεις
Μυγδονία
, 2011, τ. Α’- Γ’.
20:00
Δεῖπνο


Κυριακὴ
16 Δεκεμβρίου 2012
06.00 -09.30
Ἁγιορειτικὴ Θεία Λειτουργία στὸν Ἱ. Ναὸ Παναγίας Φανερωμένης Λευκωσίας
Συντονιστές
:
Καθ
. Θεόδωρος Γιάγκου, δρ Ἀν. Μιτσίδης
10:30 - 10:45
Χρυσοβαλάντης Κυριάκου: «Ἀπὸ τὸν ὅσιο Νεόφυτο τὸν Ἔγκλειστο στὸν ὅσιο
Σάββα τὸν Βατοπαιδινό
: Ὁ προπαλαμικὸς Ἡσυχασμὸς στὴν Κύπρο καὶ τὴν
ἀνατολικὴ Μεσόγειο
(ca. 1200-ca. 1350)»
10:45 - 11:00
δρ Δ. Λιάκος, ἀρχαιολόγος 10ης Ἐφορείας Βυζαντινών Ἀρχαιοτήτων Ἁγίου
Ὅρους
: «Τεχνικὲς καὶ τεχνοτροπικὲς τάσεις στὴν ξυλογλυπτικὴ μετὰ τὴν Ἅλωση:
ἡ συμβολὴ τῶν ἔργων τοῦ Ἁγίου Ὄρους καὶ τῆς Κύπρου
11:00 - 11:15
δρ Γ. Φουστέρης, Ἀνωτάτη Ἐκκλησιαστικὴ Ἀκαδημία Θεσσαλονίκης:
«
Ἀνιχνεύοντας τὶς σχέσεις τοῦ ζωγράφου Ἀντωνίου μὲ τὴ ζωγραφικὴ τῶν
ἀρχῶν τοῦ
16ου αἰῶνος στὴν Κύπρο»
11:15 - 11:45
Συζήτηση
11:45 - 12:15
Διάλειμμα
Συντονιστές
:
Μητροπολίτης Βόστρων
, κ. Τιμόθεος, δρ Γ. Φουστέρης
12:15 - 12:30
δρ Χ. Χοτζάκογλου, Ἑλλην. Ἀνοικτὸ Παν/μιο, Ἑταιρεία Κυπριακῶν Σπουδῶν:
«
Εἰκονογραφία Κυπρίων ἁγίων στὸ Ἅγιον Ὄρος»
12:30 - 12:45
δρ Ἰω. Ἠλιάδης, ΒυζαντινὸΜουσεῖοἹδρύματοςἈρχιεπισκόπουΜακαρίουΓ’:
«
Ἁγιορειτικὲς εἰκόνες στὴν Κύπρο κατὰ τὴν Τουρκοκρατία»
12:45 - 13:00
τ. Καθ. Δημ. Δ. Τριανταφυλλόπουλος, Πανεπιστήμιο Κύπρου:
«
Ἡσυχαστικὲς ἐπιδράσεις στὴ ζωγραφικὴ τῆς Κύπρου»
13:00 - 13:30
Συζήτηση καὶ Συμπεράσματα Συμποσίου13:30 Γεῦμα